अब भन्नुस् कसरी काम गर्ने ?


प्रकाशित मिति :2020-05-30 09:45:09

ओहो पत्रकार आए है ! पत्रकारसँग त डर लाग्छ । पत्रकारसँग विचार पुर्‍याएर बोल्नुपर्छ । पत्रकारबाट टाढै बसौँ । देशका सरकारी कर्मचारीको जमातमा केहीका मुखबाट पत्रकारलाई देख्नेसाथै निस्कने शब्द हुन् यी ।

पछिल्लो समय कर्मचारीको जमातमा उस्तै शब्द खर्चिने जनप्रतिनिधिको पनि प्रतिनिधित्व शुरु भएकै पाएको छु मैले । यो विपत्तिको समयमा किन आयो यस्तो सन्दर्भ ? हो, कोरोना भाइरस (कोभिड १९) ले विश्वलाई नै यतिबेला ठप्प बनाएको छ । कोही कसैलाई इंगित गर्ने भन्दा पनि यो समयका सन्दर्भ प्राय कोभिड –१९ कै सेरोफेरोमा घुमिरहेका छन् । नघुमुन पनि कसरी ? विश्वमा महामारीको रुप लिएको कोरोना भाइरस नेपालमा दिन प्रतिदिन फैलँदै गएको छ ।

देशमा यतिबेला १२ सय १२ व्यक्तिमा कोरोना संक्रमण पुष्टि भैसकेको छ भने संक्रमणबाटै नेपालमा ६ जना व्यक्तिको मृत्यु भएको पनि सरकारले पुष्टि गरिसकेको छ ।

(बन्दाबन्दी)को समय आफ्नो ज्यान जोखिममा राखेर निरन्तर काम गर्ने स्वास्थ्यकर्मि र सुरक्षाकर्मि पछि पत्रकार पनि जोखिम मोलेरै काम गरिरहेका छन् ।

सुनिता बराल

सन्दर्भ याहाँबाट जोड्न चाहान्छु । बन्दाबन्दीको आज समय शुरु भैसकेपछि मलाई इंगित गर्दै एक स्थानीय तहका प्रमुखले नै मुख खोलेर भने, ‘पत्रकारबाट त टाढै बस्नुपर्छ, पत्रकार संसार घुमेका हुन्छन्’ (कोरोना पत्रकारबाटै सर्छ भन्ने आसय थियो उनको) । कोरोना संक्रमणको त्रास शुरु हुनु पहिले पत्रकारसँग डराउने सरहरू किन डराउनुहुथ्यो ? उहाँहरूले नै जान्ने कुरा भयो । सायद समाजमा भएका बेथितिसँग नाम जोडिन सक्ने डर थियो कि उहाँलाई हामी यही अनुमान मात्रै गर्न सक्छौँ । तर अहिलेको यो परिस्थितिमा पत्रकासँग जो सुकै किन डराईरहेका छन् ? हिजोको दिनमा पत्रकार भनेर सम्मान प्रकट गर्ने समाज, खुशी व्यक्त गर्ने आफन्त, घुलमिल हुन खोज्ने छिमेकी र पत्रकार भनेर गर्व गर्ने परिवार पनि हामीसँग छेउमै पर्न डराएको देखेर साँच्चै आज पत्रकारले गर्ने काम गर्न उर्जा कम हुँदै गएको छ ।

समाजका विविध विषयबस्तु उठाउँदा स्यावासी दिने व्यक्ति आज हामीलाई अपमानित महशुस गराइरहेका छन् । काम गर्न सजिलो छैन । फेरि सजिलो समयमा जोसुकैले काम सहजै गर्न सक्छ । तर विपत्तिको समय पनि जनतालाई सही सूचना समयमै दिनु सम्पूर्ण पत्रकार र संचार संस्थाको पहिलो कर्तव्य हो । हरेक घटनालाई पत्रकारले पुष्टि गरेर लेखेका समाचार नै खोज्छन् आज पनि हर व्यक्तिले । तर त्यही समाचार लेख्ने र खोजिरहने व्यक्तिलाई किन अपमान र तिरस्कार । देशमा पत्रकारलाई पनि संक्रमण देखिएपछि म घरमै छु, सुरक्षित छु, भनेर कसैलाई विश्वास दिलाउँनै सकिएको छैन । अत्यावश्यक कामबाहेक बन्दाबन्दीको समयमा घरबाट निस्कने कुरा पनि भएन । र पनि जनतालाई दिने सूचना विश्वसनीय बनाउनका लागि कतिपय अवस्थामा बाहिर निस्कनै पर्छ ।

निस्किए नै पनि दिमागले भ्याएसम्म सचेतता अपनाएकै छौं । तर घरबाहिर निस्किएपछि अरु व्यक्तिसँग भन्दा पत्रकारसँग छिमेकि देखि परिवारका सदस्यसमेत त्रसित बनिरहेका छन् ।

सरकारले उपलब्ध गराएका सुरक्षा सामाग्री प्रयोग गरिरहेका स्वास्थ्यकर्मि नै संङ्क्रमणको उच्च जोखिममा छन् भने हामी पत्रकारसँग के नै पो छ र ? हामी ढुक्क बन्न सकौँ । त्यसैले म संक्रमण मुक्त छु भनेर भन्ने आधार प्रमाण हामीसँग छैन, त्यसकारण हामी चुपचाप सहन बाध्य छाँै । हामी कुनै सरकार वा संघ संस्थासँग मास्क र सेनिटाइजरसमेत माग्न गएका छैनाँै । प्रत्येक स्थानीय तह र सम्बन्धित पक्षले पत्रकार जोखिम मोलेरै काम गरिरहेका छन् भनेर देखेकै पनि छन् । तर हामीले मागेनौँ, देख्नेले हाम्रो सुरक्षा गर्न जरुरी ठानेनन् । त्यसकारण हामीसँग जे उपलब्ध छ, हामी त्यसैबाट सुरक्षित बन्ने प्रयत्न जारी राखेका छौ । हामी जे जसरी सुरक्षित महशुस गर्छाैँ बेलाबखत त्यसैगरि फिल्डमा पनि पुगिरहेका छौँ । संंक्रमितकै ख्याल गर्न हम्य हम्य परेको सरकारलाई हामीलाई पीपीई सेट चाहियो भन्न खोजेका छैनौँ । तर मुखमा मास्क, हातमा पन्जा र सेनिटाइजरसमेत पाएका छैनौँ भनेर गुनासो गर्ने त हामीले पनि सरकारलाई नै होला नि हैन र ? जनतालाई सुसूचित गराउने जिम्मेवारी हाम्रो हो भन्ने बोध भएकै कारण जिम्मेवारीबाट हामी पछि हटेका छैनौँ । जिल्लामा काम गरिरहेका पत्रकार साथीसँग भेट हुँदा हामी कुरा पनि गर्ने गर्छाै । अहिले समाजले पत्रकारलाई हेर्ने दृष्टिकोण र गरिने व्यवहारले साँच्चै हाम्रो मन दुखेको छ ।

स्वाव परीक्षणको रिपोर्ट नेगेटिभ आएपछि विरगंजबाट एकजना सिनियर पत्रकार दाईले फाने गरेर मलाई पनि सुरक्षित रहन सल्लाह दिनुभयो । उहाँले भन्नुभयो, ‘काम पछि गरौँला तर जोखिम मोलेर काम गर्नु बेकार रहेछ नानी । हामी जसका निम्ति काम गरिरहेका छौँ, त्यही समाजले हामीलाई हेर्ने र गर्ने व्यवहारको भिन्नताले साहृै दुःखी बनाएको छ’ । उहाँका कुरा सुनेपछि मेरो मन अमिलो भयो ।

संक्रमित पत्रकारलाई लिएर आम पत्रकारलाई नै संक्रमण भएको झै ठान्ने समाजले वास्तवमा संक्रमितलाई कस्तो नजरले हेरिरहेको होला ? पत्रकारलाई यतिबेला समाजमा गएर काम वास्तवमा किनै अप्ठ्यारो परिस्थिति सिर्जना भएको छ ।

संकटमा चिर्नुपर्ने बेथिति

देशको भारतीय सिमामा कयौँ नेपाली अलपत्र परेका छन् । आफ्नो देशमा आईपुगेका नेपालीको व्यवस्थित क्वारेन्टाइन बनाएर उचित व्यवस्थापन हुन सकेको छैन । स्थानीय तहमा प्रमुख उपप्रमुख एक अर्कालाई दोषि देखाउँदै झगडा पनि गरिरहेकै छन् । जनप्रतिनिधि र कर्मचारीमा समन्वय नहुने र कुरा नमिल्ने पनि नयाँ कुरै भएन । कोरोना रोकथाममा अग्रसर बन्नुपर्ने जिम्मेवारी पाएका प्रमुख व्यक्ति उदासिन बनिरहँदा धेरैले समस्या खेप्नु परेको छ । बन्दाबन्दीको समयलाई मौका बनाएर चोरी निकासी गर्ने र अपराध गर्ने व्यक्ति पनि सलबलाएकै छन् । बन्दाबन्दीको समयमा जिम्मेवार निकायका जिम्मेवार मानिसले आफ्नो जिम्मेवारी बहन गर्न हिचकिचाहट गर्ने हो भने महामारी रोकथाम ठूलो चुनौती बन्ने पक्का छ ।

देशमा कोरोना संक्रमण भित्रिएपछि तीनै तहको सरकारको विकास बजेट कोरोना रोकथाम र उपचारमा खर्च हुने भएको छ । बजेट प्रसस्त भएपनि जिल्लामा सम्बन्धित पक्ष जसरी यसको रोकथाममा लाग्नुपर्ने हो, त्यो देखिदैन । क्वारेन्टाईन व्यवस्थित गरि क्वारेन्टाइनमा बस्नेलाई घरमा बसेको झैँ आभास सरकारले गराउँन सकेन भने रोग नियन्त्रण बाहिर जान सक्छ ।

जिम्मेवारी र कर्तव्यबोधले काम गर्न बाध्य गराउँछ । विश्वसनीय सूचनाका लागि फिल्डमा जाउँ सुरक्षा सामाग्री नभएकै कारण संक्रमणको डर छ । सबैभन्दा ठूलो डर कर्मचारी र जनप्रतिनिधि मात्रै हैन समाज, आफन्त र परिवार नै हामीसँग डराउन थालेको छ । अब भन्नुस् कसरी काम गर्ने ?

महोत्तरीमा अहिले दैनिक ५ सय भन्दा बढी मानिस जिल्लामा भित्रिरहेका छन् । क्वारेन्टाईनमा क्षमताभन्दा बढी मानिस एकै ठाउँमा राख्दा सामाजिक दुरीसमेत बनाउन नसकेपछि संक्रमणको उच्च जोखिममा परेका छन्, क्वारेन्टाइनमा बस्ने व्यक्ति । यसतर्फ सम्बन्धित पक्षको तत्काल ध्यान जान जरुरी देखिएको छ ।

क्वारेन्टाइनमा बस्ने व्यक्तिलाई भोक लागेर चिच्याउँनुपर्ने, तिर्खा लागेर छट्पटिनुपर्ने अवस्था स्थानीय सरकारले आउन दिनु हुदैन । क्वारेन्टाइनमा बसेको निरोगि व्यक्तिमा संक्रमण भैलनु पनि स्थानीय तहको लापरवाहि हुनेछ । विकास बजेट लगाएर रोकथाम गर्न थालिएको कोरोना रोग फैलन नदिनु अहिले सरकारको पहिलो काम हो । त्यसैले जिम्मेवार व्यक्ति यस समय उदासिन बन्नु देश र जनतालाई क्षति पु¥याउने पहिलो जिम्मेवार व्यक्ति हुनेछ ।

पत्रकारले कसरी काम गर्ने ?

पत्रकारको काम समयमै सही सूचना दिने नै हो । कर्तव्यनिष्ट भएर लागेका पत्रकारलाई मुखमा मास्क र सेनिटाइरसम्म उपलब्ध छैन ।

आँखाले देखेका र कानले सुनेकासमेत सबै कुरा सत्य हुन भन्न नसकिने अवस्था र घटना पनि हुन्छन् । बन्दाबन्दीको परिस्थितिमा अरुले दिएको सूचना नै सही हो भनेर फोनका भरमा कहिलेसम्म काम गर्ने ?

सूचना दिन तोकेर राखेका सरकारी संस्थाका सूचना अधिकारी सूचना माग्दा उनीहरूको तलब मागेको झैँ व्यवहार पनि देखाउछन् कहिलेकाहीँ । बाध्य भएर जबर्जस्ति दिएका सूचना पनि पुरापुर हुदैनन् हाम्रा सामाग्रीका लागि । यस बन्दाबन्दीको समयमा सूचना माग्दा तपाईले भनेजति सबै सूचना छैन मसँग भनेर सजिलै भनिदिन्छन् । अधुरा सूचना दिने र उल्टै किन चाहियो सबै कुरा ? भनेर प्रश्न पनि तेस्र्याउँछन् उनीहरू नै ।

जिम्मेवारी र कर्तव्यबोधले काम गर्न बाध्य गराउँछ । विश्वसनीय सूचनाका लागि फिल्डमा जाउँ सुरक्षा सामाग्री नभएकै कारण संक्रमणको डर छ । सबैभन्दा ठूलो डर कर्मचारी र जनप्रतिनिधि मात्रै हैन समाज, आफन्त र परिवार नै हामीसँग डराउन थालेको छ । अब भन्नुस् कसरी काम गर्ने ?

समस्या देखाएर पन्छिने कुरा गर्न खोजेको हैन मैले । समस्याहरू समाजमा छन्, त्यसलाई पन्छाउने कुरा गर्न जरुरी छ । जो अनुभव बन्दाबन्दीमा संगालियो यो निकै जटिल र कष्टपूर्ण अनुभव बन्दैछ । गरिबिको रेखामुनि रहेका कयौँ नेपालीलाई अहिले ज्यान जोगाउने चिन्ता छ । धेरै गरिब परिवारको घरमा बन्दाबन्दीले चुलो बल्न सकेको छैन । एक व्यक्तिले अर्काे व्यक्तिको नजिक पर्न नहुने यो रोगका कारण सुरक्षित रहेर हर व्यक्तिलाई बचाउँनु अहिलेको महत्वपूर्ण र अपरिहार्य काम हो ।

विविध समस्या उजागर गर्ने र निराकरणको माध्यम बन्ने पत्रकारको कलम निरन्तर चलिरहनुपर्छ भन्ने नै मेरो मान्यता हो । ज्यान दाउमा राखेर निरन्तर काममा खटिने स्वास्थ्यकर्मि, सुरक्षाकर्मि र पत्रकारको अहिले बन्दाबन्दीमा दुइटा काम छन्,– एक निरन्तर काम गर्नु र सुरक्षित रहनु ।

(पत्रकार बराल कान्तिपुर दैनिकका महोत्तरी संवाददाता हुनुहुन्छ ।)

    Comment Here!

Related NEWS
मुख्य खबर

छोरीभन्दा छोराको चाहना बढ्दो

-महिला खबर- छोरीभन्दा छोराको चाहना बढेको संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय जनसङ्ख्या कोष (यूएनएफपीए) ले जारी गरेको विश्व जनसंख्या

आमाको सम्झनामा पत्रकारलाई स्वास्थ्य सामग्री

-महिला खबर- ललितपुर । नेपाली कांग्रेसका युवा नेता तथा समाजसेवी क्षितिज भण्डारीले आमाको सम्झनामा कैलालीका

नागरिकता ऐन संशोधन गर्ने विधेयक छिटो पारित गर्न नागरिक समाजको माग

नेपाली महिला र नेपाली पुरुषवीच समान नागरिकता अधिकारको सुनिश्चित गर्न अविलम्ब संविधान संशोधन प्रकृयाको थालनी

जसले नयाँ जीवन पाए

–उन्नती चौधरी– सेफ हाउसमा आउने हिंसा प्रभावित महिलाहरू मध्ये पाँच प्रतिशत महिलाहरू पनि छैनन्, जसलाई मनोसामाजिक

सुस्मिताको ससुराबाट बलात्कार पछि परिवारले हत्या गरेको प्रहरी खुलासा

हत्या आरोपमा ससुरा, सासू, नन्द र आमाजू सार्वजनिक ।

Read more
ताजा अपडेट
© 2015.All rights reserved by mahilakhabar.com
%d bloggers like this: