समाचार लेख्नै बिर्से कि !


प्रकाशित मिति :2020-05-20 12:24:34

कतिपय आँखाले देखेर गरिएको रिपोर्टिङमा समेत सूचना पर्याप्त भैरहेको हुदैन भने टेलिफोनबाट लिएको सूचना कति भरपर्दो हो भन्नेमै द्विविधा हुन्छ मलाई । यस्तो द्विविधामा थप जोखिम उठाएर समाचार लेख्नु भन्दा नलेख्नु नै बेस लाग्छ ।

-विद्या राई-

महिला खबरकी सम्पादक लोग्शरी कुँवरले इन्बक्समा म्यासेज पठाउनुभो । ‘महिला खबरले महामारीको यो त्रासमा पनि फ्रन्ट लाइनमा रहेर काम गरिरहेका पत्रकार महिलाहरुको अनुभव लेख्ने जमर्को गर्दैछ, लौन तपाईको पनि आउनुप¥यो ।’ म निन्द्राबाट ब्युझिएझैं झसंग भए । पहिलो कुरा बन्दाबन्दी (लकडाउन) शुरु भएपछि म कहिल्यै पनि ‘फ्रन्टलाइन’मा रहेर काम गरेको छैन । दोस्रो सामान्य अवस्थामासमेत ‘ब्याकलाइन’मा रहेर गर्दै आएको काम पनि लकडाउनले ठप्प भएको छ ।

आफूसित साट्नयोग्य अनुभव नै छैन । मैले उहाँको अनुरोध अस्विकार गर्दै तत्कालै रिप्लाइहाले, ‘म त शून्य भएर बसेको छु, साट्ने खालको कामवाला अनुभव लै छैन । बरु लकडाउनले डिप्रेसन होला भन्ने पीर छ ।’ उहाँले भन्नुभो, ‘किन ? जागिर छैन र ?’ मैले भनें, ‘जागिर त छ, इस्यूको भेउ पाउनै छाँडे,।’ उहाँ हाँस्नुभो । म यति गम्भीर भएर आफ्नो कुरा शेयर गर्दै थिए कि उकुसमुकुसको ठूलो भारी बिसाउँदैथे । तर उहाँलाई सामान्य लागिरहेको झैं लाग्यो ।

हुन पनि लकडाउन यताको मेरो दैनिकी नै यस्तै छ । उपलब्धिविहीन । घरिघरि सम्झदा आफैसित निराशा जाग्छ । सधैं कोलाहल र व्यस्त हुने काठमाडौं लकडाउनले शान्त छ । एकान्तबास र दैनिकीको सिमितताले मन भने अशान्त छ । अरुले पढ्दा पनि ‘छ्या कस्तो अल्से’ भनिदिने हुन् कि भनेर यो अत्यास लाग्दो दैनिकीलाई आफ्नै ब्लगमा समेत लेखेर हाल्ने आँट गरेकी थिइन । महिला खबरको लागि कसरी लेखुँ ? मैले नलेख्ने भनें । तर उहाँको प्रस्ताव उपर मेरो जोर चलेन ।

विद्या राई

उही पुरानै दैनिकीको प्रसंग जोड्न चाहान्छु । विहान उठेपछि दिनभरीको सेड्युअल बन्थ्यो । धेरै काम भ्याउनु छ भने डायरी अथवा मोबाइलको नोटमा टिपोट गर्थें । दिनभरी सेड्युअल वरिपरि हुन्थे । जब लकडाउन शुरु भयो । दैनिकी एकान्तबासमा सिमित भयो ।

शुरुमा कोरोना महामारीसंग जुध्न लकडाउनको पूर्ण पालना गर्नुपर्छ भन्ने मानसिकता बनेकाले बाहिर निस्कने आँट गरिन । दिन, हप्ता हुदै अब त दुई महिना हुनै लाग्यो, एकान्तबास पनि । सरकारले लकडाउन घोषणा गर्नु अगावै मेरो भने एकान्तबास शुरु भैसकेको थियो ।

मेरो बानी कस्तो छ भने फिल्डमा नगई समाचार लेख्नै सक्दिन । लकडाउनमा फिल्ड पुगेर समाचार लेख्न सम्भव छैन । स्वयम् आफ्नै सुरक्षाका लागि भए पनि बाहिर फिल्डमा जानु जोखिम छ । फिल्ड पुग्न नसक्ने भएपछि केही स्रोतले दिएका सूचनालाई आधार बनाएर एकदुई औपचारिक समाचार लेखें । जुन सबैभन्दा झुर पत्रकारिता लाग्छ मलाई । अचेल धेरैदिन भयो औपचारिक समाचार लेखेको छैन । कति समाचार ब्युरो चिफसंग पिच गरिसकेर लेख्न थाल्दाथाल्दै छोडिदिएँ । शुरुमा कोरोना महामारीको मात्रै डर थियो । ज्यान बचेँ बाँचुन्जेल जति समाचार लेख्न सकिन्छ भन्ने लाग्थ्यो । जब फिल्ड रिपोर्टिङ नै बन्द भयो, एकदिन, दुईदिन भन्दा भन्दै लेख्ने बानी छुट्यो । सिर्जनशिलता मर्न कतिबेर नलाग्ने रहेछ । अब त समाचार लेख्नै पो बिर्से कि ! भन्ने ठूलो डर थपिएको छ ।

यो बेला शिक्षा, स्वास्थ्य तथा सामाजिक क्षेत्रमा भर्चुअल अभ्यासले व्यापकता पाएको छ । म पनि एकदुई भर्चुअल प्रेसमिटमा सहभागी भए । प्रेसमिटका लागि धुलोमैलो, जाम सहँदै प्रेसमिट स्थल धाउनुपर्ने बाध्यता त रहेन । लकडाउनको बहाना बनाएर समाचार स्रोतहरुसित डकुमेन्ट माग्न पनि सजिलो भयो । पहिले डकुमेन्ट माग्दा कार्यालय नै आउनुस् भन्ने स्रोतहरु अहिले इमेल गर्न तयार छन् । डकुमेन्टकै लागि कार्यालय धाउनुपर्ने बाध्यता पनि टरेको छ लकडाउनले गर्दा । तर उनीहरुले आफ्नो अनुकुलका डकुमेन्टहरु मात्रै पठाउने अर्को चुनौती थपिएको छ । जसले गर्दा समाचार बनाइहाल्न सकिदैन ।

आँखाले देखिने र भर्चुअल भेटिने सूचनामा निकै फरक छन् । सूचनाको विश्वसनियतादेखि प्रस्तुतिसम्म फरक पर्छ । हामीकहाँ (अघिपछि र यो बेला अझ बढी) टेलिफोन पत्रकारिता खुब चलेको छ । टेलिफोन वार्तालाई आधार मान्दा कतिपय रिपोर्टिङहरु चिप्लिने गरेका थुप्रै उदाहरणहरु छन् । त्यसैले फिल्ड रिपोर्टिङ पत्रकारितामा त्यो कडि हो, न स्रोतले छलकपट गर्न सक्छ, न त पत्रकारले विषयबस्तु प्रस्तुतिमा शंका गर्ने ठाउँ रहन्छ । मलाई टेलिफोन रिपोर्टिङ झन्झटिलो नै लाग्छ । कतिपय आँखाले देखेर गरिएको रिपोर्टिङ समेत पर्याप्त सूचना भैरहेको हुदैन भने टेलिफोनबाट लिएको सूचना कति भरपर्दो हो भन्नेमै द्विविधा हुन्छ मलाई । यस्तो द्विविधामा थप जोखिम उठाएर समाचार लेख्नु भन्दा नलेख्नु नै बेस लाग्छ । म हप्तादिन उकारीओराली गर्दै स्थलगत रिपोर्टिङसित जति ‘इन्जोय’ गर्छु, टेलिफोन र भर्चुअल रिपोर्टिङसित इन्जोय गर्नै सक्दिन ।

सिनियर पत्रकारहरुसित फोनमा कुरा हुन्छ । कतिले समय नै यस्तै छ चिन्ता नगर, लकडाउन खुलेपछि सब ठिक भैहाल्छ, पुरानै लयमा फर्कनुपर्छ, भन्नुहुन्छ । ढाडस दिनुहुन्छ । कतिले ओपन सोर्सवाला समाचार लेख भन्नुहुन्छ । तै पनि मलाई लेख्ने मुड हुदैन । कतिलाई आफ्नो पीडा अलि बढि नै भनिहाल्दो रहेछु । ‘डिप्रेसन शुरु भैसकेजस्तो छ’ भन्नुहुन्छ, डिप्रेसन शब्द सुन्दा फेरि अर्को तनाव शुरु हुन्छ ।

अरुबेला दिनभर फिल्ड रिपोर्टिङमा हुन्थे । साँझ कार्यालयमा फर्केर सहकर्मीहरुसंगै समाचार लेख्न बस्थे । प्रायजसो राती साढे नौ बजे कोठा आइपुग्थे । दिनभरको थकानले शरीर शिथिल भएको हुन्थ्यो । कोठा पुग्नेबित्तिकै ओछ्यानमा के पल्टिएको हुन्थे, एकैचोटी भोलीपल्ट बिहान ब्यूँझिन्थे । भोक र थकाइको परिपूर्ति गथ्र्यो निन्द्राले । यस्तो मलाई मात्रै होइन । सबैजसो पत्रकारहरुको दैनिकी हो यो ।

सिनियर पत्रकारहरुसित फोनमा कुरा हुन्छ । कतिले समय नै यस्तै छ चिन्ता नगर, लकडाउन खुलेपछि सब ठिक भैहाल्छ, पुरानै लयमा फर्कनुपर्छ, भन्नुहुन्छ । ढाडस दिनुहुन्छ । कतिले ओपन सोर्सवाला समाचार लेख भन्नुहुन्छ । तै पनि मलाई लेख्ने मुड हुदैन । कतिलाई आफ्नो पीडा अलि बढि नै भनिहाल्दो रहेछु । ‘डिप्रेसन शुरु भैसकेजस्तो छ’ भन्नुहुन्छ, डिप्रेसन शब्द सुन्दा फेरि अर्को तनाव शुरु हुन्छ ।

लाग्थ्यो यो दैनिकीलाई सरल बनाउन पाए नि हुने ! अलिक दिन फुर्सद मिले नि हुने ! लकडाउनले हतारहतार रिपोर्टिङ जाऊ, कार्यालय पुग, अबेर राती कोठा फर्कको दैनिकी त फेरियो, तर फरक परिस्थितीमा । फुर्सद भए पनि उकुसमुकुस मनस्थितीले दैनिकी झन जटिल बनेको छ । मलाई एकान्त खुब मन पर्छ । तर आफूले चाहेको एकान्त र परिबन्धभित्रको एकान्त निकै फरक हुने रहेछ ।

यद्यपि आफूलाई बलियो बनाउन खोज्छु, सारा संसार महामारीसंग जुधिरहेको छ । जताततै लकडाउन छ । यो मेरो मात्रै समस्या होइन, आम मानिसको समस्या हो भनेर सामान्य बन्न खोज्छु । मन न हो जति फुर्सद भयो उति खेल्छ । म प्रायजसो सामाजिक सञ्जालहरुमा आबद्ध छु । तर च्याट गर्न, भित्ताहरुमा आउने स्ट्याटसहरुमा रिएक्ट गर्न भने खासै रुचाउँदिन । पछिल्लो समय सामाजिक सञ्जालहरु कोरोनामय भएका छन्, यसले गर्दा सामाजिक सञ्जालका होमपेज हत्तपत्त खोल्दिन । समाचारहरु पनि हेर्न छाडिसकेको छु ।

बरु आफ्नो ब्लग पल्टाउँछु । आफ्नै युट्युब च्यानल खोल्छु । पुराना केही आलेखहरुको अर्काइभ छ मेरो ब्लगमा । घुमफिर र रमाइला पलका आलेखहरु पल्टाएर हेर्छु, तस्बिरहरु हेर्छु, युट्युबका भिडियोहरु हेर्छु । विगत फर्केर हेर्दा यति रमाइला दिनहरु बिताउन पाएकी रहेछु भनेर रोमाञ्चित हुन्छु । अक्सर समय ब्लगका अर्काभइ र आफ्नै युट्युब च्यानलका भिडियोमा बित्छ । त्यसैले हामीले जीवनका यस्ता रमाइला पलहरुलाई कहिकतै संगालेर राखौं, भविष्यमा पीडादायी क्षणमा फर्केर हेर्दा पनि मह्लमको काम गरिदेओस् । मचाहिँ यो कोरोना महामारी र लकडाउनलाई भविष्यमा कहिल्यै नसम्झनेगरी बिर्सन चाहान्छु ।

(राई कान्तिपुर दैनिकका लागि काठमाडौमा सहसम्पादक संवाददाता छिन् । उनी खासगरी खोजमूलक समाचार तथा फिचर लेख्छिन् ।)

    Comment Here!

Related NEWS
मुख्य खबर

अब भन्नुस् कसरी काम गर्ने ?

-सुनिता बराल- तर अहिलेको यो परिस्थितिमा पत्रकासँग जो सुकै किन डराईरहेका छन् ?

महिला हिंसा अन्त्य गर्न पुरुषलाई सचेत गरिनेः मन्त्री गुरुङ

बैठकमा बोल्दै नेपाली काँग्रेसका नेता एवम् पूर्वमन्त्री एनपी साउदले गाउँगाउँमा महिला हिंसा हुन नदिन सरकारको

कोभिडमा छायामा पारिएको यौन तथा प्रजनन् स्वास्थ्य अधिकार बारे अनलाइन वेबिनार हुँदै

–महिला खबर– कार्यक्रममा युवा नेता तथा नेपाली कांग्रेसका सांसद गगन थापा, नेकपाका सांसद विद्या भट्टराई, सांसद

सरकार समक्ष ओरेकको नौं बुँदे अपिल

–महिला खबर– ललितपुर । महिला अधिकारको सम्मान, संरक्षण र प्रवद्र्धनका लागि ओरेकले सरकार समक्ष नौं

अर्थमन्त्री ज्यू, माइतीघर मण्डलाको घेरा तोड्नै पर्ने हो र ?

-भुमिका श्रेष्ठ- आखिर यस्तो कि न त ? तपाईंको १४ खर्ब ७४ अर्ब ६४ करोडको बजेटमा

Read more
ताजा अपडेट
© 2015.All rights reserved by mahilakhabar.com
%d bloggers like this: