मान्छेले देवता होइन, देवताले मान्छे पुज्ने कि ?


प्रकाशित मिति :2020-01-08 13:51:45

तुलसी भण्डारी

कञ्चनपुरको कृष्णपुर नगरपालिका वडा नं. १ पहरीया कुमगाँडाकी ५० वर्षीया बाटुली महराका ४ छोरी, ४ छोरा छन् । श्रीमान् सानोतिनो व्यवसाय गरेर जीविकोपार्जन् गर्छन् । उनीहरूको पेशा कृषि हो । खेतीपाती र गाई बस्तुको हेरचाह गरेर दैनिकी चलिरहेको छ ।

बाटुलीलाई देवी देउतामाथि धेरै भरोसा छ । जे हुन्छ, देवी देउताकै कारणले हुन्छ भन्ने लाग्छ उनलाई । देवी देउता खुशी भए घर परिवारमा राम्रो हुने र रिसाए अनिष्ट हुन्छ भन्ने अन्विश्वास छ । त्यही डरले उनी छोरी बुहारी महिनावारी भएको बेला घर भन्दा ५/६ मिटर टाढै राख्छिन् । जहाँ छाउगोठ पनि छैन । खुल्ला आकाश मुनी एकसरो कपडा ओछ्याएर रात काट्छन् उनीहरू ।

छाउ (महिनावारी) भएका बेला घर छोयो भने घरमा सर्प पस्छन् । देउता लागेर काप्न थाल्छन् भन्ने डूलो डर छ उनमा । तपाईंलाई किन यस्तो लाग्छ ? भन्ने प्रश्नमा उनले मलाईसमेत छाउ बार्नुपर्छ । नत्र राम्रो हुन्न । देवी देउतासंग निहुँ खोजेर हुन्छ ? भन्दै डराइन् । छाउ नबारे देवी देउताले नराम्रो गर्ने डर देखाइन् ।

एक चोटी उनकी माईली छोरीकी सासू घरमा आएकी थिइन् रे । उनी छाउ भएकी रहिछिन् । कसैलाई केही भनिन् । रातीको समय थियो । खाना खाएर सबै सुते । “म त एक्कासी बिरामी भएर मुर्छा नै पर्ने जस्तो भएँ । के भयो भनेर खोजी गर्दा त छोरीकी सासू छाउ भएको ४ दिन मात्रै भएको रहेछ । त्यति थाहा पाएपछि त मलाई देउता चढ्यो । म काप्न थाले । एक हजार रुपयाँ दण्ड राखेपछि मलाई ठिक भयो ।” उनले यति सुनाएर भनिन्, “अब छाउ नबारेर भो त ?”

४३ वर्षकी पवित्रा खत्री पनि पुर्खाहरूको रित छोड्न सक्दिनन् ।

छाउ भएका बेला गोठमा बस्दा होस् या खुल्ला आकाशमुनी कम्ता जाँडो हुन्न । वर्षात्मा पानीले भिजाउँछ । छाँता ओडेरसमेत रात काटेको अनुभव छ उनीसंग । पानी र सितले भिजेर निर्थुक्क हुँदासमेत घरभित्र पस्ने आँट र अनुमति हुन्न कसैलाई । “ए ! छाउपडीलाई घरमा बस्नुपर्ने ?” यस्तै प्रश्न गर्छन् घरका बुढापाकाहरू ।

छाउ बार्दा या नबार्दा के हुन्छ ? के हुदैन ? सत्य कसैलाई थाहा छैन । तर पहिलेदेखि नै आमा हजूरआमाहरूले छाउ भएको बेला घरमा नबसेको देखेका उनीहरूलाई छाउ बार्नैपर्छ भन्ने लाग्छ । तोड्ने हिम्मत जुटेको छैन । छाउ नबारेको खण्डमा बनको बाघले खाओस् कि नखाओस्, मनको बाघले खाएका उनीहरूलाई देउताको ठूलो डर छ । घरमा बस्ने आँट गर्दैनन् । र उनीहरूलाई कसैले आँट पनि भरिदिएको छैन कि, “महिनावारी हुनु, देउता रिसाउनु, नरिसाउनु, खुशी हुनुको कुनै सम्बन्ध छैन । महिनावारी भएका बेला घरमा बस्नु हुन्न भन्ने कुरा अन्धविश्वास हो” भनेर ।

कञ्चनपुरजस्तो सुगम जिल्लाका महिलाहरूको अवस्था यस्तो छ । उनीहरू अहिलेको युगमा पनि महिनावारी हुँदा घरमा बस्नु हुन्न । देउता रिसाउछन् भन्ने भ्रम पालेर बाँचिरहेका छन् । अनि सुदूरपश्चिमका पहाडी जिल्लाहरू जहाँ अझैं पनि रोग र भोकले मान्छेहरूले ज्यान गुमाउदैछन् । गरिबी उच्च छ । अशिक्षा ब्याप्त छ । चेतनाको अभाव छ । त्यहाँका मान्छेहरूको अवस्था के होला ? सहजै अनुमान गर्न सकिन्छ ।

सरकारले गाउँगाउँमा सिंहदरबार भन्छ । तर संस्कार र परम्पराका नाममा विद्यमान यो र यस्ता प्रचलन हटाउन हस्तक्षेपकारी भूमिका निर्वाह गरेको खोई ? गाउँगाउँमा सिंहदरबार होस् कि नहोस् के मतलब, जबसम्म छाउपडीका नाममा हरेक महिना मृत्युसंग पौंठेजोरी खेलिरहेका महिलाहरूले महिनावारीलाई प्राकृतिक ठान्दैनन्, ठान्न लगाइँदैन । उनीहरुलाई घर घरमा सिंहदरबार पसे पनि नपसे पनि के फरक पर्छ र ? बरु मान्छेभित्र ठूलो घर बनाएर बसेको अन्धविश्वासले सिंहदरबारको कुर्सीमा बस्ने व्यक्तिलाई पनि छाउ बार्न बाध्य बनाएको छ ।

छोरीकी सासू महिनावारी भएको थाहा पाएपछि बाटुली महरा किन मुर्छा परिन् ? किन कापिन् ? के देउता रिसाएर हो त ? होइन । मान्छेलाई जब डरले जित्छ नि, उ बेहोस् हुनु, काप्नु सामान्य कुरा हो । डरका कारण मान्छेलाई आफूलाई जित्न नसक्दा कमजोर महसुस गर्छ । अनि रुन, कराउन, अरुलाई चिथोर्न, काप्न थाल्छ ।

छाउ बार्नै पर्छ भन्ने मानसिकता बोकेकी बाटुलीलाई पनि त्यस्तै भएको हो । छाउ भएको सात दिनसम्म घर नपस्ने संस्कार बोकेकी बाटुलीले जब छोरीकी सासू छाउ भएको चार दिन मात्रै भएको थाहा पाइन, तब उनमा डरले डेरा जमायो । उनले आफूलाई सम्हाल्न सकिनन् । अनि पुर्खाले गर्दै आएको देउतालाई सजाय तिर्ने चलन अनुसार हजार रुपैयाँ जरिवाना तिरिन् । उनलाई ठिक भयो । काप्न छोडिन् ।

यहाँनेर प्रश्न उठ्छ, के देवी देउता पैंसाका भोका छन् त ? सर्वशक्तिमान देउतालाई नपुग्ने के छ ? उनीहरूले साचे सृष्टि रच्छन्, ध्वस्त गर्न सक्छन् । के तिनै देउतालाई हजार रुपैयाँको खाँचो हुन्छ ? मान्छेले जरिवाना स्वरुप तिर्ने पैंसामा देवी देउता रमाउछन् ? त्यति साह्रो गरिब छन् देवी देउता ? हजार रुपैयाँ जरिवाना तिरेपछि बाटुली किन काप्न छोडिन् ? यदि त्यस्तो हो भने मान्छेले अब देवी देउता मान्न छोडे हुन्छ । गरिब, लोभी देवी देउताको पूजा त झन् किन गर्नु ? बरु देवी देउताले नै मान्छे पुज्ने थाल्ने कि ?

    Comment Here!

Related NEWS
मुख्य खबर

अब भन्नुस् कसरी काम गर्ने ?

-सुनिता बराल- तर अहिलेको यो परिस्थितिमा पत्रकासँग जो सुकै किन डराईरहेका छन् ?

महिला हिंसा अन्त्य गर्न पुरुषलाई सचेत गरिनेः मन्त्री गुरुङ

बैठकमा बोल्दै नेपाली काँग्रेसका नेता एवम् पूर्वमन्त्री एनपी साउदले गाउँगाउँमा महिला हिंसा हुन नदिन सरकारको

कोभिडमा छायामा पारिएको यौन तथा प्रजनन् स्वास्थ्य अधिकार बारे अनलाइन वेबिनार हुँदै

–महिला खबर– कार्यक्रममा युवा नेता तथा नेपाली कांग्रेसका सांसद गगन थापा, नेकपाका सांसद विद्या भट्टराई, सांसद

सरकार समक्ष ओरेकको नौं बुँदे अपिल

–महिला खबर– ललितपुर । महिला अधिकारको सम्मान, संरक्षण र प्रवद्र्धनका लागि ओरेकले सरकार समक्ष नौं

अर्थमन्त्री ज्यू, माइतीघर मण्डलाको घेरा तोड्नै पर्ने हो र ?

-भुमिका श्रेष्ठ- आखिर यस्तो कि न त ? तपाईंको १४ खर्ब ७४ अर्ब ६४ करोडको बजेटमा

Read more
ताजा अपडेट
© 2015.All rights reserved by mahilakhabar.com
%d bloggers like this: