प्रसूति गृहमा एक रात


खुला पत्र

प्रकाशित मिति :2019-09-26 13:43:01

आदरणीय डा. जागेश्वर गौतम ज्यू,

म आज दिउँसोदेखि प्रसूति गृहको पुरानो भवनमा रहेको अनेक्स वार्डमा छु । भोलि बिहान ९ बजे अप्रेसन छ भनिएको छ । ६ वटा बेड भएको यो वार्डमा दुई जना सुत्केरी, ३ जना सुत्केरी व्यथा लागेकासहीत म छु । यद्यपि मलाई व्यथा लागेको छैन ।

यो वार्डमा त तपाईं आउनु भएकै होला । भित्ताभरी माकुरोका अनगिन्ती घर छन् । एउटा झ्यालका दुईतिर जाली छ, जुन एउटामात्रै सद्दे छ । जहाँबाट गर्मीको यो मौसममा आउन मिल्ने सबै लाम्खुट्टे सहजै भित्र आइरहेका छन् । बाहिर सितल छ, तर भित्र अत्यधिक गर्मी । पंखा त छ तर अपरेसन गरेका सुत्केरी र शिशुसंगै भएका कारण हाम्लाई पंखा छुन पनि मिलेको छैन । किनकि पंखा लाउदा आमा र शिशुलाई समस्या हुन्छ भनिएको रहेछ । अहिले रातीको १ बज्यो । अघि ११ बजेतिर बाहिर गएर झुल किनेर ल्याएको, लाउन नमिलेर सलले लाम्खुट्टे हम्कदै बसेकि छु । एक हिसाबले अस्पतालको यो बसाई लोकतान्त्रिक मुलुकको यातना गृह झैँ लागिरहेको छ ।

नेपालकै सबैभन्दा ठूलो मान्छे उत्पादन गर्ने फ्याक्ट्रीका रुपमा परिचित यो अस्पतालमा सामान्य परिवारकी मलाई एक रात बिताउन पनि यस्तो आपत् ? सरकारी अस्पतालको सेवामा बढी विश्वास गर्दै आइरहेकी मलाई हिनताबोध भइरहेको छ र म आफैलाई प्रश्न गरिरहेकी छु, ‘आँखिर म यस्तो अस्पतालमा किन आएँ ? किन पैंसा तिरेर प्राइभेट अस्पतालमा गइन ?’

निदाउँ नै नसकेपछि पटकपटक पिसाब आइरहेको जस्तो हुने । तर तपाईंलाई त थाहा छ नि है, बिरामीदेखि कुरुवासम्मले प्रयोग गर्ने यो बिचरा शौचालयको दुर्दशा कस्तो छ भनेर । यसको अनुहार हेर्दा त लाग्छ यो शौचालयको मुहार सफा नभएकै कम्तिमा दशक त पुग्यो होला ।

महिलाको हकमा तपाईं मलाई कुनै भगवान भन्दा कम लाग्नु हुन्न । किन थाहा छ, मैले यो लौकिक जगतमा सजिव भगवान देख्ने अवसर अहिलेसम्म पाएकी छैन । यसकारण मलाई नदेखिएको भगवानमा विश्वास नै छैन । तपाईं जस्ता मान्छेलाई जीवन दिने, सुशासन र न्यायको लागि लड्छु भन्ने मान्छे नै मलाई साक्षात भगवान लाग्छ । र म तपाईं जस्तालाई नजिक नहुदा पनि अन्तरमनले स्यालुट गर्छु ।

मैले तपाईंलाई सुशासनको पक्षपाती किन भने थाहा छ ? सुशासनको पक्षमा तपाईंले उठाउने विषयहरू निकै तार्किक, गहकिला र सान्दर्भिक लाग्छन् । तपाईं एउटा जिम्मेवार, अनुभवी र दक्ष चिकित्सक भएका कारण सुत्नेसमेत फुर्सद पाउनुहुन्न होला भन्ने लाग्छ मलाई । तर नेपाल सरकारको कर्मचारी भएर पनि समसामयिक विषयमासमेत तपाईंको विचार सुन्दा र पढ्दा तपाईं हाम्रै पालामा परिवर्तन खोज्ने र चाहाने मान्छे हो भन्दा फरक नपर्ला ।

हेर्नुस् न सर, तपाईंलाई यति कुरा लेख्दालेख्दै फेरि पिसाब गरेर आएँ । अहिले त त्यही शौचालयको धारा खोल्दा टाउकैदेखी पो भिजेछु । कसरी थाहा छ सर ? शौचालयको प्याननेरको धारा बन्द नहुदो रहेछ । सायद मजस्तै कोही महिलाले आफ्नो कपालको रबर बाधिदिनु भएछ । त्यसले धेरथोर पानी बग्न कम त गरेको छ, बन्दचाहिँ होईन । त्यही धारा बन्द गर्न लाग्दा रबर फुत्किएर भिज्न पुगेछु । झन्डै दुई जोर अरु पनि लुगा ल्याएको थिएँ र चेन्ज गर्न सजिलो भो । तर त्यही शौचालयभित्रको नुहाउने, हातमुख धुने धारा भने खोल्नै मिल्दैन, धाराको टुटी नै छैन । अनि त्यही शौचालयबाहिरको धारा पनि त बन्द त कहाँ हुनु र ! काठमाडौंमा बस्दा पानीको अभाव खेपिसकेका म जस्ता मान्छेलाई यसरी २४ सै घण्टा फोकटमा पानी बगेको देख्दा त लोभ पो लाग्दोरहेछ । पाइपै लाएर आफ्नो कोठामा लैजाउ जस्तो ।

लौन कति ठूलो कक्रोज ! अघिको मुसा जत्रो । सबैजनाको ध्यान भित्तामा फाट्टफुट्ट देखिरहेका कक्रोज (साङ्ला) र मुसातिर छ । बिचरा मुसा र कक्रोज पनि किन नआउन त नि ! उनीहरूलाई पनि त खान चाहिँदो हो ।

पल्लो बेडमा व्यथा लाग्ने औषधि राखिएकी एक महिला भन्दैछिन्, “महिलाहरू पनि कति ‘फोहोरी’ हुन् । ‘जाबो व्यथा’ लागेको छ भन्दैमा आफ्नो फोहोर पनि व्यवस्थापन गर्न नसक्के । यसो बाहिर राखिएको डस्टबिनमा हाल्नु नि फोहोर । यत्तिकै फ्यात्त फालेछ्न खाट्मुनी । जुन कुरा मुसा र कक्रोजको चारो भइरहेको छ ।ˮ हुन त हिजोदेखी यो कोठाले कुचो पनि त पाएको रहेनछ । अनि खाटबाट ओर्लिदा केही गरेर चप्पलभन्दा बाहिर खुट्टा गैहाल्यो भने पैतालाभरी माटो लाग्नु त स्वाभाविकै होईन र ?

रातको सवा एक बज्यो । आँखा पोलिरहेका छन् । गर्मी र मच्छरले कसरी सुत्नु ? पल्लो बेडकी सुत्केरी महिलाको कम्मर मुनी लुगा नै छैन । उहाँले प्रयोग गर्नुभएको प्याड पनि रगतले पूरै भिजिसकेको छ । बिचरा गर्मीले शरीरको मेक्सी कता गयो, पत्तो पाउनु भको छैन । राती ९ बजेपछि पुरुष कुरुवालाई प्रवेश निषेध रैछ मात्रै ।

प्रसूति गृहमा तपाईं निर्देशक भएकै बेला नयाँ भवनको काम पनि पूरा भो । त्यसको रेखदेख र व्यवस्थापन सही हुन्छ भन्ने विश्वास लागेको थियो, छ । कति भको छ की तपाईंलाई थाहा होला, की त त्यहाँ सेवा लिइरहेका म जस्ता र लिइसकेकाहरूलाई । आज मात्रै भर्ना हुनेबेला करिब १ घन्टाभन्दा बढी जति म इमर्जेन्सीमा बस्दा २ पटक त्यहीँको शौचालय गएँ । त्यहाँ पनि चुक्कुल नै रहेनछ । अनि प्याड नि– यत्र, तत्र, सर्बत्र ।

अनि लेबर रूमको हालत ! पस्नेबित्तिकै त एसीले स्वागत गर्यो । आहा भने । भित्र हेर्दा त सुस्केरा हालौं जस्तो । कति धेरै हुन् सुत्केरी हुन आउने पनि । यत्रो भवनमासमेत नअटाका । यतिका धेरै व्यथा लागेका महिलालाई संगै देख्दा त लाग्यो, महिला जति सबै सुत्केरी हुँदैछन् । एउटै बेडमा ४ जना बस्नुपर्ने बाध्यता । मैले करिब १०देखि १२ मिनेट त बेड्मा बस्ने ठाउँ नै पाइनँ । मेरो पाठेघरको अवस्था हेर्नकै लागि सुताउँने बेड नपाएर व्यथाले प्याक प्याक भएकी महिलालाई उठाउन पर्यो । त्यो हलमा पर्दासमेत छैन । त्यति नै बेला व्यथाले च्यापेकी श्रीमतीको अवस्था बुझ्न त्यहाँ टुप्लुक्क पुगे एक जवान । जहाँ म कम्मरमुनि निर्वस्त्र थिएँ । व्यथा सुरु नभई भर्ना हुन गएकी मलाई अस्पतालको लेबर रुमको त्यो अवस्था भोगेपछि सुत्केरी व्यथाले च्यापेका महिलाको रोदनले भन्दा धेरै मन खिन्न भो । कताकता लाग्यो पनि कि, यो अस्पतालको लागि सरसफाइमा खट्ने स्वयंसेवक आव्हान गरौं !

गर्भावस्थामा यसरी मन खिन्न हुने कुरा सोच्न हुन्न रे नि है ? तर पनि नगरौं, नबोलौं भन्दा पनि नसकिने रहेछ कहिलेकाहीँ त । तैं चुप र मैं चुपको कारणले त होला नि हैन र सरकारले लगानी गरेको अस्पतालको यो अवस्था ? हुन त पुरानो भवनको पेइङ क्लिनिकमा नियमित चेकजाँचमा आउँदा पनि यस्तो त कहाँ नभोगेको हो र । त्यहाँ पनि शौचालय त उस्तै त हुन् – चुक्कुलबिनाका । सरकारीमा आउने अनि सुबिधा खोज्ने ? हो आफ्नो मनलाई यस्तै जवाफ दिन्थे म । सायद धेरै सेवाग्राहीलाई यस्तै लाग्छ र त बोल्दैनन् । अनि यो अस्पतालको शौचालयमा २४ सै घन्टा पानी बगेको, चुक्कुल नभएको, डस्टबिन नभएको, फोहोर व्यवस्थापन नभएको र उपलब्ध सेवा सामग्रीको सही उपयोग नभएको कुराको रिपोर्टिङ कस्ले पुर्याओस्, तपाईं र सरकार समक्ष ?

औसतमा दैनिक ६६ जना र वर्षमा २५ हजार मान्छे जन्मिने अस्पतालको फोहोर व्यवस्थापनमा किन यतिधेरै लापरवाही ? के प्रसूति गृहलाई सरसफाई गर्ने स्वयम्सेवक र शौचालय सफा पार्ने कुचोको अभाव हो त ? यदि हो भने, तपाईं आव्ह्रान गर्नुस, जनस्तरबाटै यसको बन्दोबस्त हुन्छ ।

अब तपाईं नै भन्नुहोस्, के मैले पनि प्रसूति गृहमा आएर जस्तोसुकै अवस्थामा पनि आँखामा पट्टि बाधेर फर्किनु ? या तपाईंजस्तो महिलाको समवेदना बुझ्ने मान्छेलाई जानकारी गराउँनु ? की सरकारी अस्पताल यस्तै हो, सुविधा खोज्न त प्राइभेट जान पर्छ भन्दै चित्त बुझाएर अरुलाई सरकारी अस्पतालमा खुट्टा नटेक्क सरसल्लाह दिनु ? या त प्रसूति गृहजस्तो देशकै सबैभन्दा धेरै सुत्केरी हुने अस्पतालको निर्देशक पुरुष हुनुमा दोष देख्नु ? यी सबै प्रश्नको उत्तर तपाईंसंगै रहेको मेरो बुझाइ छ सर ।

एकपटक फेरि पनि भन्छु, ‘तपाईं एकपटक मान्छे जन्माउन प्रसूतिमा पुगेकी मान्छेको ठाउँमा उभिएर सोच्नुस् त !’

(२०७६ साउन ३ गते राती परोपकार प्रसूति तथा स्त्रीरोग अस्पताल थापाथलीमा भर्ना भएकी मैले अस्पतालका निर्देशक डा. जागेश्वर गौतमलाई पठाएको पत्र । यो पत्र पठाएको आज २ महिना  बितिसक्दा समेत म सुत्केरी हुँदा भर्ना भएको अनेक्स वार्ड र त्यो वार्डका बिरामीले प्रयोग गर्ने शौचालयको हालत उही छ । यद्यपि निर्देशक डा. गौतमले पत्र पाएको दुई दिनपछि यस्तो प्रतिक्रिया दिएका थिए,- ‘We really appreciate you suggestion,will act on it.’

    Comment Here!

Related NEWS
मुख्य खबर

सुत्केरी महिला अस्पतालमै बन्धक

–महिला खबर– ललितादेवीका पति गोपीकुमार सुत्केरी श्रीमतीलाई डिस्चार्ज गर्न नसकेपछि पैंसाको जोहो गर्न भिख माग्न भौंतारिरहेका

अँध्यारोमै जन्मिन्छन् शिशुहरू

स्वास्थ्य चौकीमा उज्यालोको व्यवस्था नहुँदा कहिले स्वास्थकर्मीको मोबाइल त कहीले सेवाग्राहीले ल्याएको टर्चको उज्यालोमा स्वास्थ्य

नेपाली बालकको अपहरणपछि भारतमा भिख माग्न लगाइयो, १० को उद्धार

–महिला खबर– ललितपुर । भारतको विहार राज्यको सीतामढीको बालगृहमा एक महिनादेखि बस्दै आएका नेपालका १०

बदलिँदो पारिवारिक अवस्था अनुसार कानून आवश्यक

–महिला खबर– आज सार्वजनिक गरिएको यो प्रतिवेदनमा १ सय ८५ देशको तथ्याङ्क समेटिएको छ ।

तीन बालिका आफन्तबाटै बलात्कृत

–महिला खबर– ओखलढुंगा । ‘समानताको पुस्ता, बलात्कार विरुद्ध ऐक्यबद्धता’ भन्ने नारासहित देशमा लैंगिक हिंसा विरुद्धको

Read more
ताजा अपडेट
© 2015.All rights reserved by mahilakhabar.com
%d bloggers like this: