कार्यक्षेत्रमा किन हेपिन्छन् महिला प्रहरी ?


प्रकाशित मिति :2019-04-04 14:13:59

-बिरोध खतिवडा-

पत्रकारिता र लेखन एउटा सपना थियो जो कहिल्यै पूरा हुन सकेन । समयसमयमा स्थानीय पत्रपत्रिकामा फाट्टफुट्ट लेख रचनाहरु प्रकाशन गराएरै भएपनि चित्त बुझाइरहेको थिएँ ।

त्यही समय जीवनयापनको फरक पाटो प्रहरी सेवामा प्रवेश गरेसँगै लेख्ने काम त झनै शून्यजस्तै भैसकेको थियो । तर पनि ’जहिले केही न केही कुरा लेखिरहनु पर्छस लेख्ने बानीले आफूलाई सृजनशील बनाउँछ । लेख्न चाहिँ नछोड है !’ भनेर झकझकाइरहनुहुने एक दिदीको उत्प्रेरणाले आज यहाँ आफ्नै पेशा प्रहरी सेवाभित्र रहनुभएका दिदीबहिनीले भोग्नुपरेका समस्याहरुबारे एउटा लेखोट तयार गरेको छु ।

प्रहरी भनेको पहरेदार हो । यो सामान्य बुझाइ हो । प्रहरी सेवा एक पेशा हो । यो मध्यमस्तरीय बुझाइ भयो । अनि प्रहरी सेवा एक पेशा मात्र नभएर एक जीवनशैली पनि हो भन्नु चाहिँ उपल्लो स्तरको बुझाइ हो र अधिकांश प्रहरी कर्मचारीको चित्त बुझाइको पाटो पनि हो ।

प्रहरी पेशाभित्र समेटिएका महिला प्रहरीको कुरा गरौं । अहिलेको समयमा प्रहरी सेवामा पनि उल्लेखनीय संख्यामा महिलाको सहभागिता छ । त्यसमध्ये कतिले रहरले त कतिले विभिन्न बाध्यताले यस पेशालाई अंगालेका छन ।

कुनै पनि ठाउँमा प्रहरीको बर्दीमा सजिएका महिला कर्मचारी भेट्नासाथ परिचयपछिको मेरो पहिलो प्रश्न हुन्छ ‘प्रहरी बन्नु रहर कि बाध्यता ?’

गणितीय तथ्यांकमा उतार्ने नै हो भने त यसलाई बाध्यताको रूपमा अंगालेका प्रहरीहरूको संख्या झण्डै ८० प्रतिशतको हाराहारीमा होला । अशिक्षा, बेरोजगारी र गरिबीजस्ता समस्याहरुले गर्दा बाध्यताको रूपमा यस पेशालाई अंगाल्नेहरुको संख्या पनि ठूलो छ ।

निम्न आर्थिक अवस्था भएका परिवारमा हुर्किएका कतिपय किशोरीहरु सानै उमेरमा विवाह बन्धनमा बाँधिने, कलिलै उमेरमा सन्तान पैदा गर्नुका साथै श्रीमान र परिवारबाट पनि उचित हेरविचार तथा संरक्षणको कुरामा बेवास्ता भोग्नुपर्दा कष्टपूर्ण भए तापनि यस पेशालाई तिनीहरूले जीवनयापनको लागि एउटा आर्थिक श्रोतको रूपमा लिनेगरेको पाइएकोछ ।

सामान्य मानिसको बुझाइ अझै पनि प्रहरी पेशा भनेको धेरै नपढेका र शरीरमा बल भएकाहरुले गर्ने काम हो । तर त्यसो होइन । यस सेवामा प्रवेश गर्न पनि विभिन्न शारीरिकका साथसाथै बौद्धिक परीक्षाहरु पार गर्नुपर्ने हुन्छ ।

वास्तवमा यो त झनै शारीरिक र मानसिक दुबै तवरले सक्षम भएर मात्र अवलम्बन गर्न सकिने पेशा पो हो । आफू पनि सुरक्षाकर्मी भएको नाताले विभागभित्रका केही महिला साथीहरुसँग मेरो निकट सम्बन्ध छ ।

आमजनताको सुरक्षाको जिम्मा लिएर सपथ खाएकाहरुबाट नै आफू मातहतका कर्मचारीले

आफूलाई असुरक्षित महसुस गर्नु कति निन्दनीय छ ?

उनीहरुलाई म एकमुष्ट रूपमा ‘महिला पुलिस’ भनेर सम्बोधन गर्छु । यो सम्बोधन पूर्णरूपमा उच्च आदरको सम्बोधन हो । महिला होस् या त पुरुष ? प्रहरी त प्रहरी नै हो नि भन्ने एउटा प्रश्न उठ्न पनि सक्ला । तर, यो सम्बोधन महिलालाई कमजोर र तुच्छ सम्झिएर हेपाहा प्रवृत्तिले गरेको नभई उनीहरुको अदम्य साहस र त्यागलाई प्रकाश पार्दै पूर्ण सम्मानका साथ प्रयोग गरेको हुँ ।

फुर्सदका समयमा विभिन्न सामाजिक सञ्जालहरु मार्फत ‘महिला पुलिस’सँग विविध विषयमा भलाकुसारी भइरहन्छ । कसैले दाजुभाइ या त कसैले साथी सम्झिएर आफ्ना गुनासा र कार्यक्षेत्रका समस्याका पोकाहरु निसंकोच फुकाउँछन् ।

आफै सुरक्षाको पहरेदार भएर पनि आफ्नै प्रहरी परिवारभित्रबाटै समेत आफूअसुरक्षित रहनुपरेको गुनासो गर्छन् कतिपय । व्यक्तिगत तथा पारिवारिक कामकाजको सिलसिलामा आवश्यकतानुसार बिदा त पाइँदैन । त्यसमाथि पनि आफ्नो आत्मसम्मानमा नै चोट पुग्ने गरी हुने गलत टीकाटिप्पणीले आफूलाई मानसिक रूपमा गहिरो चोट पुग्ने गरेको गुनासो पनि धेरैले गर्छन् ।

भने, आफूभन्दा माथिल्लो तहका कर्मचारीहरुबाट विभिन्न यौनजन्य हिंसामा समेत पर्नेगरेको अर्काथरीको गुनासो छ । आमजनताको सुरक्षाको जिम्मा लिएर सपथ खाएकाहरुबाट नै आफू मातहतका कर्मचारीले आफूलाई असुरक्षित महसुस गर्नु कति निन्दनीय छ ?

कर्तव्यपालनको समयमा विभिन्न ठाउँमा जानुपर्ने र अधिकांश समय घरपरिवारभन्दा बाहिरै बिताउनुपर्ने भएकोले घरपरिवार र विशेषगरी विवाहित महिला प्रहरीका गैरप्रहरी श्रीमानहरुबाट समेत अपाच्य शैलीका आरोप र लाञ्छना लाग्ने गरेको पनि सुन्न पाइन्छ ।

एकातिर परिश्रम गरेर दुईचार पैसा कमाउन नसक्ने र अर्कोतिर श्रीमतीको कमाइले दिनरात जाँडरक्सीमा डुबेर नशामा उसैलाई गालीगलौज र कुटपिटजस्ता हिंसाजन्य गतिविधिमा संलग्न हुतिहारा पुरुष वर्गको जमात पनि ठूलो छ ।

 ड्युटीमा खटिएको अवस्थामा पनि एक खाले झुन्डले उनीहरुलाई

नै लक्षित गरेर अभद्र र अश्लील हर्कतहरु गर्नेगरेका

घटनाहरु पनि बराबर हुने गर्छन् ।

यी त भए आफ्नै घरपरिवार तथा प्रहरी परिवारभित्रबाट हुने गरेका केही प्रतिनिधि समस्या । यसका अलावा आफ्नो कर्तव्य पालनका क्रममा फिल्डमा खटिएको समयमा पनि उनीहरुमाथि अधिकांश व्यक्तिहरू विशेषतः विकृत सोच बोकेका पुरुष वर्गको नजर तथा व्यवहार हेय र तुच्छ हुने गरेको छ ।

कसैको व्यक्तिगत सुन्दरताको वर्णन र व्याख्या गर्नु फरक कुरा हो तर कसैलाई निशाना बनाएर अपाच्य किसिमका टीकाटिप्पणी र व्यवहार प्रदर्शन हुने गरेको त कतिपय अवस्थामा म आफैले पनि प्रत्यक्ष्यरूपमा अनुभव गरेको छु ।

मेलापर्व तथा भिडभाड हुने स्थानहरुमा होस् या चाडपर्वहरुमा ड्युटीमा खटिएको अवस्थामा पनि एक खाले झुन्डले उनीहरुलाई नै लक्षित गरेर अभद्र र अश्लील हर्कतहरु गर्नेगरेका घटनाहरु पनि बराबर हुने गर्छन् ।

महिला भएकै कारण कार्यक्षेत्रमा किन हेपिन्छन् त प्रहरीहरु ? किन अटेर गर्ने र नपत्याउने गरिन्छ उनीहरुलाई ? यसो भनिरहँदा प्रहरी भन्नेबित्तिकै मानिसमा भयभित र त्रसित हुनुपर्दछ भन्ने आसय पक्कै होइन ।

कानून कार्यान्वयन र अपराध रोकथाम तथा नियन्त्रणमा खटिएको निकाय पर्याप्त ज्ञान, सीप, दक्षता र क्षमता हुँदाहुँदै पनि अझै किन लिङ्गको आधारमा फरकफरक रूपमा व्यवहार गरिन्छ ?

मैले प्रश्नमात्र राखेर समस्या समाधान हुने हैन । यो एक सम्वेदनशील विषय हो । यो समस्यालाई सम्ममानजनक ढङ्गले निकास दिन पुरुष वर्गले नै विवेक प्रयोग गरी आत्मसंयमी बन्न जरुरी छ ।

अरूको अपमान गरेर मर्यादित बन्न सकिँदैन । महिला पुलिस हाम्रै दिदीबहिनी हुन् र यही समाजको सुरक्षामा खटेका नेपाली हुन् भनेर बुझिदिँदा नै समाजमा सकारात्मक सन्देश जान्छ । मानवता पनि सबल हुन्छ । पुरुष वर्गको मर्यादा पनि बढ्छ । महिला पुलिसमा पनि सेवा भाव फस्टाउँछ ।

    Comment Here!

Related NEWS
मुख्य खबर

सुत्केरी महिला अस्पतालमै बन्धक

–महिला खबर– ललितादेवीका पति गोपीकुमार सुत्केरी श्रीमतीलाई डिस्चार्ज गर्न नसकेपछि पैंसाको जोहो गर्न भिख माग्न भौंतारिरहेका

अँध्यारोमै जन्मिन्छन् शिशुहरू

स्वास्थ्य चौकीमा उज्यालोको व्यवस्था नहुँदा कहिले स्वास्थकर्मीको मोबाइल त कहीले सेवाग्राहीले ल्याएको टर्चको उज्यालोमा स्वास्थ्य

नेपाली बालकको अपहरणपछि भारतमा भिख माग्न लगाइयो, १० को उद्धार

–महिला खबर– ललितपुर । भारतको विहार राज्यको सीतामढीको बालगृहमा एक महिनादेखि बस्दै आएका नेपालका १०

बदलिँदो पारिवारिक अवस्था अनुसार कानून आवश्यक

–महिला खबर– आज सार्वजनिक गरिएको यो प्रतिवेदनमा १ सय ८५ देशको तथ्याङ्क समेटिएको छ ।

तीन बालिका आफन्तबाटै बलात्कृत

–महिला खबर– ओखलढुंगा । ‘समानताको पुस्ता, बलात्कार विरुद्ध ऐक्यबद्धता’ भन्ने नारासहित देशमा लैंगिक हिंसा विरुद्धको

Read more
ताजा अपडेट
© 2015.All rights reserved by mahilakhabar.com
%d bloggers like this: