आठ मार्चको हलचलमा समाचार कक्षहरु


प्रकाशित मिति :2019-03-08 13:29:52

–शिव गाउँले–

अढाइ दसकयताको अनुभवमा नेपाली समाज, अर्थतन्त्र र राजनीतिका बारेमा समाचार र विचार पस्कने सञ्चार माध्यममको शैली र चिन्तनमा परिवर्तन आएको छ । महिला मामिला सम्बन्धी भनिने समाचारलाई पनि म त्यहि रुपमा बुझ्दछु ।

मैले समान प्रतिनिधित्व, समान अवसर, समान अधिकार र समान ज्याला महिला आन्दोलनका विषय हुन् भनेर बुझेको छु । अहिले जस्तो अधिकारमुखी दृष्टिकोणबाट समाचार र विचार प्रकाशन प्रशारण हुँदैनथे ।

पचासको दशकको कुनै एउटा वर्षको घटना म सम्झन्छु, त्यो साल एउटा दैनिकमा महिला विकास अधिकृतको व्यक्तिवृत ८ मार्चको समाचार सामग्री बनेको थियो ।

ती सामग्रीमा पनि सावधानीपूर्वक शब्दहरु चलाइएको हुन्थ्यो । समाजको संवेदनशिलता बुझेर, समाज नभाँडिने, परम्परा र संकृति जोगाउँदै महिला आन्दोलन अघि बढ्नुपर्ने भाषा प्रयोग भएको याद छ । मैले बुझेसम्म पैतृक सम्पतीमा छोरीको समान अधिकारको प्रश्नबाट नेपाली समाजमा महिला अधिकारको चेतना गुणात्मक रुपमा फैलिएको हो ।

राजनीतिक आन्दोलनमा महिला सहभागिताको पृष्ठभूमिले प्रतिनिधित्वको मुद्धा बलियोसँग उठ्यो र तीनै तहका संरचनामा उल्लेख्य रुपमा महिला प्रतिनिधित्व सुनिश्चित हुनपुग्यो । महिलाको उपस्थिति र महिलाका मुद्धा विषयमा आमसञ्चार माध्यममा पनि यसको धेरथोर प्रभाव पर्यो ।

सम्पादकका आँखा

महिला सम्बन्धी समाचारलाई आज मूलधारका सञ्चारमाध्यमले जे जस्तो स्थान दिएका छन्, ती मुलत पुरुषको बुझाइमा आधारित छन् । किनकी निर्णायक ठाउँमा साह्रै थोरै मात्रै महिला उपस्थिति छ । जबसम्म यो अवस्थामा परिवर्तन हुन्न आधाभन्दा बढी मतदाता र संख्याको सरोकारको विषय महिला विषयमा सीमित भइरहन्छ ।

अधिकारमुखी दृष्टिकोणबाट हेर्दा थुप्रै प्रश्न गर्ने ठाउँ भएपनि मिडिया हिजो भन्दा बदलिएको छ । महिलालाई हेर्ने दृष्टिकोणमा समाचारकक्षका दृष्टि बदलिएका छन् ।

प्रतिनिधित्व, अवसर, अधिकार र ज्याला जस्ता आधारभूत विषयमा मिडियाको मुलधार महिलासँगै देखिन्छ । नेपाली आमसञ्चार क्षेत्रभित्रका तमाम कमजोरीहरु यस मामिलामा पनि प्रकट हुन्छन, त्यो अर्कै कुरा हो ।

क्षमतावान पत्रकार

हिजोआज दैनिक पत्रिका र अनलाईनहरुमा महिला सम्बन्धी समाचारलाई महिलाको समाचार मात्रै नठानेर नेपाली समाजको सामाजिक अर्थराजनीतिकै समाचारका रुपमा स्थान दिनेक्रम बढ्दो छ । यसमा लैङ्गिक दृष्टि र सन्तुलित सोचका बारेमा थप बहस गर्न सकिन्छ ।

एउटा समय थियो कुनै महिलालाई सञ्चारमाध्यमका आगाडि राखेर रुवाएपछि पत्रकारको अन्तरवार्ता सफल हुन्थ्यो र संवेदनशिल मामिला उजागर भएको मानिन्थ्यो ।

तर, अहिले महिलाको आँशु र पीडा भन्दा पर गएको यसको कारक व्यक्ति र संरचना पहिचान गर्ने र प्रश्न गर्ने क्रम शुरु भएको छ । संख्या सानै होला तर जोखिम तथा साहस मोलेर पत्रकारिता गर्ने सयौंको संख्यामा क्षमतावान महिला पत्रकारको पंक्ति निर्माण भएको छ ।

अबका महिला

पत्रकारिताले जहिले पनि अस्वभाविक पक्षलाई धेरै खबर बनाउँछ । अलिहेसम्म ती खबर बनाउने ठाउँमा धेरै पुरुष भएकाले महिलाको समाज र राज्यमा भएको उपस्थितिलाई अहिले पनि केहि हदसम्म अस्वभाविक मान्ने प्रवृतिको कमी छैन । त्यो मनोविज्ञान बेलाबखत कतै न कतै हाबी भईरहेको छ ।

महिलाका घरबाहिरको उत्साहजनक उपस्थितिलाई दुई तबरले हेरिएको छ । एउटा आश्चर्यजनक रुपमा लिएका छन् भने अर्को त्यसलाई सिको गर्ने प्ररेणाको रुपमा लिने जमात पनि छ । त्यसैले ८ मार्च अब महिलाको मात्र पर्व रहेन । यो हरेक घर, समाज र मुलुकको पर्व भएको छ । प्रतिनिधित्व, अधिकार र सहभागितामा छलफल गर्ने पर्व भएको छ ।

सत्ता र शक्तिमा निर्णायक प्रभाव राख्ने यी विषयलाई हामीले महिलाको मात्रै मुद्दा हो भन्यौ भने हामीले राजनीति, समाज न्याय व्यवस्था र सुरक्षा मामिलालाई पनि एकाङ्गी बनाएको अर्थ लाग्छ ।

यसको अर्थ महिला सरोकारका विषयलाई प्रभावकारी सम्बोधन बिना मुलुकको विकास संभव छैन । सत्ता, शक्ति र संविधान माथि यतिबिघ्न प्रभावराख्ने र पितृसत्ताको जग हल्लाउने ८ मार्चले नेपालका समाचार कक्षहरुमा पनि हलचल ल्याएका छन् । यो दिन अब महिला मात्रको पर्व रहेन ।

(महिला खबरसँगको कुराकानीमा आधारित)

    Comment Here!

Related NEWS
मुख्य खबर

राजनीतिमा लैंगिक समानताः मिडियाको भूमिका के ?

क्यानेडियन राजदूतावासका उपराजदूत डेड्रि केन्टले सञ्चार माध्यमले असमान लैंगिक प्रतिनिधित्वको स्थितीलाई हटाउन र समाजको पुरातन

जातका आधारमा महिलालाई घर निकाला

–महिला खबर– आफूलाई कमिनी भन्दै घर निकाला गरेपछि सुशिलाले सासू, ससुरा र पति विरुद्ध शुक्रबार जिल्ला

महिला मन्त्री थापा केन्या प्रस्थान

–महिला खबर– ललितपुर । महिला, बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिक मन्त्री थममाया थापा हिजो आइतबार राती केन्या

महिलालाई चुनाव फलामको च्यूरा !

-सविता शर्मा- काठमाडौँ । सङ्घर्षका मोर्चाहरूमा अब्बल रूपमा भूमिका निर्वाह गरेका महिलाले निर्वाचनमा भने निकै असहज

सुत्केरीलाई उपाध्यक्षको कोसेली

उपाध्यक्षको कोसेली वितरणले पूर्ण संस्थागत सुत्केरी गराउन पनि सहयोग पुग्ने छ ।

Read more
ताजा अपडेट
© 2015.All rights reserved by mahilakhabar.com
%d bloggers like this: