भान्से ससुरा, तारिफ मेरो


प्रकाशित मिति :2018-05-16 16:04:45

– बिना बास्तोला, उपमेयर, चाँगुनारायण नगरपालिका

उमेर ठ्याक्कै १४ वर्ष थियो । उनी कक्षा ६ मा पढ्दै थिइन् । महिनावारी नहुँदै छोरीको कन्यादान गरिदिए मरे पछि स्वर्गको ढोका खुल्छ भन्ने रुढिवादी मान्यता अंगालेका बुबाआमाले उनको विवाह गरिदिने सोच बनाएँ ।

२०१५ सालमा काभ्रेमा जन्मिएकी बिनाको भक्तपुर चाँगुनारायणका अर्जुन बास्तोलासँग विवाह भयो । जतिबेला उनी महिनावारी समेत भएकी थिइनन् ।

विहे गरेर आएको घरमा उनले बुहारीको भूमिका त निर्वाह गर्नु नै पर्यो । तर श्रीमान भन्दा १० वर्ष कान्छी उनले घरपरिवार शिक्षित भएका कारण अनावश्यक दुःख कष्ट भने झेल्नु परेन ।

सानै उमेरकी छे भन्दै सासूससुरा र श्रीमानले माया नै गरेको उनले स्मरण गरिन् । जसका कारण विवाह हुँदा ६ कक्षा पढ्दै गरेकी उनले विहे पछि नन्दहरूसँगै विद्यालय जाने अवसर पाइन् र आठ कक्षासम्म पास गरिन् ।

त्यसपछि भने बिनालाई घरपरिवार र खेतीपातीको जिम्मा आईलाग्यो । उनले पढाइलाई अगाडि बढाउन सकिनन् । उनमा बुहारीको कर्तव्य पूरा गर्नुपर्ने चुनौती थपियो । तर महिलाले किन पढ्नुपर्यो र भन्ने त्यतिबेलाको सोचले पनि आफूले पढ्ने अवसर गुमाएको हुनसक्ने उनको अनुमान छ ।

त्यसबेला सासूससुराले धेरै सहयोग गरेको उनी सम्झिन्छिन् । सबै जहान आफ्नो काम गर्न बाहिर जान्थे । उनलाई खाना पकाउनको लागि छोडिदिन्थे । तर ससुराले उनलाई सानासाना काममा व्यस्त बनाएर आफै खाना बनाउँथे ।

सबैले खाना खाने बेला बिनाले पकाएको खाना कति मिठो भनेर तारिफ गर्थे । सबैलाई बिनाले नै खाना बनाउँछिन् भन्ने भ्रम थियो । तर उनले ससुराले अह्राएको सानोतिनो काममात्रै गरेकी हुन्थिन् । बिनाले बनाएको भनिएको मिठो खाना ससुराले बनाएको हुन्थ्यो ।

बिनाका श्रीमानका दाजुभाई नै सात जना । विवाहपछि ४० जनाको परिवार एउटै घरमा बस्थे । ‘ठूलो परिवारमा बाहिर निस्किने फुर्सद कसलाई मिल्छ र ! त्यसमाथि जमिनदारको घर’ विगत सम्झदै उनले भनिन् ।

घरपरिवारका सबै राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीमा आस्था राख्ने । जेठाजु प्रधानपञ्च । उनी भने एमालेमा आस्था राख्थिन् । धनी, गरिब भन्ने कुरा उनलाई मन पर्दैनथ्यो । सबै मान्छेको आर्थिक हैसियत एकै खालको हुनुपर्छ भन्ने बारेमा सोच्थिन् । सम्पन्न परिवारकी बुहारी भए पनि उनलाई घरायसी सुखसयल भन्दा समाजका दुःखी गरिबहरूको नेतृत्व गर्ने इच्छा मनमनै हुन्थ्यो ।

राजनीतिक जीवन यात्रा

२०५४ सालको निर्वाचनमा बिनाले एमालेबाट महिला वडा सदस्यको टिकट पाइन् । जेठाजुले आफ्नै प्रस्तावमा बिनालाई वडा सदस्यका लागि उठाएका थिए । पुरै वडामा १ सय ८० मतदाता भएकोमा उनको घरमै ५० भोट थिए । त्यसबेलाको निर्वाचनमा बास्तोला परिवारको भोट नै निर्णायक थियो ।

निर्वाचनको परिणाम आफ्नो पक्षमा पार्नकै लागि पनि नेकपा एमालेले आफूलाई अगाडि सारेको उनले बताइन् । नभन्दै बिनाले चुनाब जितिन् । त्यो जित उनलाई राजनीतिक र सामाजिक रुपमा अगाडि बढ्ने अवसर बनिदियो ।

वडा सदस्य पद सुन्दा सानै जस्तो लाग्ने भए पनि काम र इमान्दारिताले आफूलाई चिनाउने मौका पाइन् उनले । समाज कस्तो रहेछ ? महिलाहरू कस्तो अवस्थामा रहेछन् भन्ने बुझ्न धेरै सजिलो भयो उनलाई ।

उनी एमालेको जनवर्गीय संगठन अखिल नेपाल महिला संघमा आबद्ध भइन् । अखिल नेपाल महिला संघको इकाई कमिटीबाट उनको राजनीतिक जीवन शुरु भयो ।

लामो समय यही कमिटीमा काम गर्दा भक्तपुरमा राजनीतिमा सक्रिय हुन थालिन् । अनेमसंघको जिल्ला कमिटी सदस्य, उपाध्यक्ष हँुदै अध्यक्षसम्म भईन् ।

एमालेको सक्रिया कार्यकर्ता, नेताको रुपमा मात्र नभई सामाजिक कार्यकर्ताको रुपमा कुशलतापूर्वक निर्वाह गरेको जिम्मेवारीले २०७४ मा भएको स्थानीय तहको निर्वाचनमा उनले नगरपालिकाको नेतृत्व गर्ने मौका पाईन् । उपमेयर पदमा बहुमतले विजयी भईन् ।

उपमेयर भएपछिको दैनिकी

बिनाको दैनिकी बिहान चार बजेदेखि नै शुरु हुन्छ । घरको सरसफाई, नुहाईधुवाई गरेपछी पुजापाठमा लाग्छिन् । त्यसपछि सबैजना उठ्छन् । चिया खादै एकछिन फोन गर्छिन् । १५ मिनेट जति फोन गर्न बसेपछि श्रीमानसँगै मिलेर खाना पकाउँछिन् । सात बजेसम्म खाना पाकिसक्छ ।

तीन छोराकी आमा बिनाका एउटा छोरा डाक्टर, अर्को छोरा मेनेजर छन् । तर कान्छो छोराको भने दुखदायी अवस्था । सानैमा म्यानेन्जाईटीस रोगले ग्रस्रित भए पछी २९ वर्षको लक्का जवान छोरा सुस्त मनस्थिती । ‘उसका सम्पूर्ण काम आफैले गर्छु । आफ्नै हातले खाना खुवाउनु पर्छ’ मधुरो स्वरमा उनले भनिन् । छोराले दुध र भातमात्रै खाने भएकाले घरमै गाई पनि पालेकी छन् बिनाले ।
छोराको उपचारको लागी उनले सकेसम्म सबैथोक गरिन् । नेपालमा उपचार नभएपछी अमेरीकासम्म पुर्याईन् । तर केही गरे पनि सञ्चो भएन । सब थोक हुँदाहुँदै पनि छोरालाई तंग्रयाउँन सकिएन । ‘यो छातीमा पोलिरहने सदाबहार घाउ भएको छ’ उनले भनिन् ।

उपमेयर भएपछि धेरै जिम्मेवारी थपिएको अनुभव भएको छ उनलाई । मेयरको भन्दा पदीय हिसाबले उपमेयर सानो भए पनि जिम्मेवारी बढी नै हुने गरेको उनले अनुभव गरेकी छन् ।

महिलाले हिंसा सहनु हुँदैन

महिलाले सबैभन्दा पहिला परिवार नै मिलाउनुपर्ने धारणा बिनाको छ । परिवार मिलाउने जिम्मा किन महिला मात्रैको त ? उत्तरमा उनी प्रष्ट्याउँछिन्, ‘परिवारलाई हातमा लिन सक्ने महिलाले मात्रै समाज हाँक्न सक्छन् । जसको वशमा परिवार छ, समाजमा बलियो पनि उ नै हुन्छ । चाहे महिला होस् या पुरुष । त्यसकारण परिवारलाई एक ढिक्का बनाउने तर्फ महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्नु पर्छ महिलाले ।’

अगुवा महिलाले परिवार त्याग्ने होइन्, मिलाउन सक्नुपर्छ । तर परिवार मिलाउने नाममा महिलाले हिंसा सहनु पर्छ भन्दिन म । कसैले पनि कसैलाई हिंसा गर्न प्रोत्साहित गर्ने वा हिंसा सहन बाध्य पार्ने होइन । घरमा हुने सानातिना विवादलाई हिंसाको नाम पनि दिनुहुँदैन ।

त्यसपछी महिलाको लागि अध्ययन महत्वपूर्ण कुरा हो । अध्ययन नगरी त राजनीतिमा पनि अगाडि बढ्न सक्दैन । जो अध्ययनशील छैन, हुन सक्दैन उसले कुनै पनि कुरामा सही धारणा पनि बनाउन सक्दैन । त्यसकारण अहिलेको प्रतिस्पर्धी युगमा हरेक महिलाले पढ्न जरुरी छ । पढ्ने मान्छे कहिल्यै पनि पछाडि पर्न सक्दैन । दुखी हुन सक्दैन ।

न्यायाधीशको भूमिकामा

स्थनीय तहमा उपप्रमुख न्यायाधीशको भूमिकामा हुन्छ । उपमेयरको जिम्मेवारी पनि नगरपालिकाको न्यायाधीश सरह हो । उपप्रमुख नगरपालिकाको न्यायीक समितिको संयोजक हुने भएकाले पनि न्याय सम्पादन गर्ने जिम्मेवारी यतिबेला बिनाको उनको काँधमा छ ।

त्यसैले कानुनका किताबहरू अध्ययन गर्नैपर्ने बाध्यता पनि आइलागेको छ । तर त्यसलाई बोझको रुपमा नभई अवसरको रुपमा लिएकी छन् उनले ।

कानुन सम्बन्धी नयाँनयाँ किताबहरू खोजेर, किनेर, मागेर खुसीका साथ अध्ययन गरिरहेकी छन् उनले । किनकी न्यायका लागि न्यायीक समितिमा आउने व्यक्ति कानुनी ज्ञानको अभावका कारण अन्यायमा नपरोस्, न्यायाधीशको भूमिका निर्वाह गर्ने अवसर जुन पाइएको छ, सफलतापूर्वक निर्वाह गर्न पाइयोस् । र अन्यायमा परेकाको पक्षमा न्याय गर्न पाइयोस् भन्ने उद्देश्यका साथ उनी सफल उपमेयर हुने अभ्यासमा तल्लीन छन् ।

बाहिर आउनै समस्या

धेरैजसो महिलाहरूलाई अहिले पनि घरबाहिर आउन गाह्रो छ । पढेलेखेका छोरी बुहारीहरू पनि घरको छोरी बुहारीको भूमिकामै सिमित छन् । उनीहरूले आर्जेको ज्ञान सीप बन्द कोठामै सिमित छ ।

महिलालाई घरबाहिर जाने वातावरणको सृजना गर्न श्रीमानको महत्वपूर्ण हात रहन्छ । तर पितृसत्तात्मक सोचले गर्दा पुरुषहरू सहजै महिलालाई अगाडि बढाउन हच्किन्छन् । कतिपय पुरुष त झन् श्रीमतीलाई सपोर्ट गरेको अरुले देख्यो भने ‘जोइटिंग्रे’ पो भनिदिन्छन् कि भन्ने डरले खुलेर सपोर्टै गर्न सक्दैनन् ।

त्यसैले निर्णय गर्ने ठाउँमा महिलाहरूको संख्या न्यून भएको हो । अबका केही वर्ष महिलाहरूका लागि आरक्षण अनिवार्य नै छ । होइन भने अहिले महिलाले पाएको पदमा पनि पुरुषहरू नै हुने निश्चित छ भन्छिन्, बिना ।

आफ्नो नगरपालिकाभित्र कुनै पनि महिलाले हिंसा सहन नपरोस् भनेर उनी हरेक समय जागरुक छिन् । विशेष गरि दलित बस्तिमा महिलाहरूले आर्थिक अभाव झेल्नु नपरोस् भनेर नगरपालिकाका लक्षित कार्यक्रमहरूमा दलित महिलाकै उपस्थित अनिवार्य बनाएको उनी बताउँछिन् ।

अबका चार वर्षभित्र चाँगुनारायण नगरपालिकाको मुहार फेर्ने काममा दत्तचित्त भएर लाग्ने उनको योजना छ । चाँगुनारायण नगरपालिकालाई देशकै नमुना नगरपालिकाको रुपमा चिनाउने लक्ष्यका साथ लागेकी छन्–बिना ।

प्रस्तुति : मञ्जु मिश्र

    Comment Here!

Related NEWS
मुख्य खबर

एचआइभी संक्रमित मथुरालाई गंगादेवी शान्ति पुरस्कार

–महिला खबर– अछामकी मथुरा कुँवर एचआइभी संक्रमित भएपछि आफ्नै समाजबाट भएको हिंसा, लाञ्छनाका बाबजुद समाज

आफ्नै पाठेघरबाट जन्मिएकाे सन्तानलाई मेराे भन्न नपाउने ?

–डा.अरुणा उप्रेती– पाँच पाण्डव बाबुबाट जन्मेका थिए । कुन्ती र माद्रीले पाँच पाण्डवलाई नागरिकता दिलाउनु

सर्वोच्चले खाेलिदियाे जन्मसिद्ध नागरिकका सन्तानलाई वंशजको नागरिकता लिने बाटाे

–महिला खबर– ललितपुर । जन्मको आधारमा नागरिकता लिएका नेपाली नागरिकका सन्तानलाई वंशजको नागरिकता वितरण गर्न सर्वोच्च

‘तान्ने प्रथा’ अझै

मञ्जुरीबिना जबरजस्ती तानेर लाने र त्यसलाई ‘मौलिक परम्परा’ ठानेर नयाँ पुस्ताले पनि चुपचाप सहिदिँदा महिलाहरू

६ वर्षीया बालिकालाई यौन दुर्व्यवहार गर्ने पक्राउ

–महिला खबर– झापाको बिर्तामोडमा रहेको पसलमा सामान किन्न गएकी एक बालिकालाई पसलका सञ्चालकले यौन

Read more
ताजा अपडेट
© 2015.All rights reserved by mahilakhabar.com
%d bloggers like this: