‘अपराधीलाई कानुनी कठघरामा ल्याएरै छाड्छौ’


प्रकाशित मिति :2017-07-28 17:03:18

पछिल्लो समय महिलामाथि सामूहिक बलत्कार, हत्या, कुटपिट जस्ता हिंसाका घटनाहरु दिनँहू जस्तो बाहिर आइरहेका छन् । घरभित्रै र घर बाहिरा भैरहेको यस्ता घटनामा पीडित महिलाहरुले समयमै न्याय नपाउँदा थप पिडा सहन बाध्य छन् । उनीहरु आर्थिक, सामाजिक र मानसिक रुपमा झन् पीडित हुन पुगेका छन् । यसै विषयमा रहेर नेपाल प्रहरीका नवनियुक्त प्रवक्ता पुष्कर कार्कीसँग सन्दिप वि.कले गर्नुभएको यो कुराकानी ।

–महिला खबर संवाद–

नवनियुक्त प्रवक्ताको रुपमा आउनुभएको छ, हिंसा पीडित महिलाले कस्तो अपेक्षा गर्न सक्लान ?

प्रहरी प्रवक्ता भनेको एउटा नियमित काम कारबाहीको सिलसिलामा गरिने जनसरोकारका विषयमा विभागको तर्फबाट सुसुजित गराउने जिम्मेवार पद हो । मैले त्यो जिम्मेवार पाएको छु । यहि पदको जिम्मेवारी भित्र रहेर महिला हिंसा जुन छ, त्यसको न्युनिकरण गर्न कानुनी कारबाहीदेखि अन्य सूचनाहरु तदारुक्ताका साथ प्रवाह गर्नेछु ।

महिला, बालिका माथि सामुहिक बलात्कार, हत्या, कुटपिट जस्ता धेरै हिंसाका घटनाहरु भैरहेका छन्, अहिले यस्ता घटना बढेका हुन् या घटना बाहिर आउन थालेको हो ?

जुन सोसोलोजी र क्रिमोलोजीको पाटो छ । त्यसलाई धेरै तरिकाबाट हेर्नुपर्ने हुन्छ । यस्तो घटना हुनु भनेको दुर्भाग्यपूर्ण हो । अझ महिला तथा बालबालिकामाथि हुने घट्नाहरु घर र समाजमा नै हुने गर्छन् । यो झन् संवेदनशिल विषय भयो । यसमा पीडकलाई उचित कानुनी कारबाहीको दायरामा ल्याउने अग्रणी भूमिका नेपाल प्रहरीकै हो ।

अहिले धेरै हिंसाका घट्नाहरु देखिने कारण भनेको पहिलो त जनताहरु जागरुकता हुनु हो । जस्ले लुकाई छुपाई गर्ने केशहरु बाहिर आए । अहिले अर्को कानुनी उपचार बढेको हो कि भन्ने लाग्छ । कानुनी उपचार हुन्छ, भनेर घट्ना धेरै बाहिर आएका पनि हुन् । यि दुवै पक्षलाई हेर्न जरुरी छ ।

अर्को महिला हिंसाका घट्नाहरुका कारणहरु धेरै हुन्छन् । जस्तो अहिले चेन्जिङ लाइभ स्टाइल, फेसबुक, इन्टरनेटको मिसयुज छन् । यसरी ठ्याकै भन्न त मिल्दैन तर प्रहरीको कारबाही, न्यायसँगको विश्वासका कारणले पनि यि घट्नाहरु देखिएका हुन् । हिंसा न्यूनीकरण गर्न समाजका सबै पक्षहरु सशक्त हुनु जरुरी छ ।

पीडकलाई कारबाही गर्न नसक्दा पनि हिंसालाई प्रोत्साहन भैरहेको छनि होइन ?

पीडकलाई पक्राउ गर्नुपर्ने प्रहरीको जुन दायित्व, त्यो रेट बढ्दो छ । त्यो भनेको प्रहरीको सक्रियता र चासो पनि बढेको हो । हाम्रो रेकर्ड र मिडियामा आएका घट्नाहरुले त्यो कुरा देखाउँछ । तर कारबाही नै नभएर घट्ना बढेको भन्न मिल्दैन । यो क्षेत्र भनेको प्रहरीले कारबाही गर्ने एउटा पक्ष हो । यसमा जोडिएका धेरै पाटाहरु छन् । जस्तै सामाजिक, आर्थिक, साँस्कृतिक पाटोलाई पनि लिन सक्छौ ।

अर्को जुन अहिले २० वर्षपछि स्थानीय निकाय गठन भएको छ । धेरै महिलाहरु उपप्रमुखमा विजयी भएको अवस्था पनि छ । अहिले पहिले नभएको मेकानिजम छ । त्यसबाट दिने न्यायिक भूमिका, सूसुजित गर्ने, इम्पावर गर्ने क्रियाकलापहरु छन् । ति कारणले पनि अबका दिनमा महिला हिंसाका घट्ना घट्छन् भन्ने लाग्छ ।

अपराधिक मानसिकताले सिमा नै नाँघेको देखिन्छ, श्रीमतिको टाउको नै काटेर प्रहरीमा आउनु, यस्तो अपराधिक मानसिकता कसरी आएको होला ?

यस्तो हुनुको एउटा पार्टको रुपमा क्रिमिलोजिलाई लिन सकिन्छ । अपराध किन घट्छ भन्ने पाटो एउटा भो । यस्ता गम्भिर किसिमका घट्ना कुनै न कुनै बेला घटेको देखिन्छ । जुन किसिमको हाम्रो जीवनशैली र मानसिकता छ । त्यसलाई पनि लिन सकिन्छ ।
यसका धेरै कारणहरु हुन्छन् । यही कारण महिला हिंसाका घट्ना बढ्यो भनेर त म भन्न सक्दिन् । यसलाई न्युनिकरण गर्न नेपाल प्रहरी त छदैँ छ । यसमा सबैको साथ चाहिन्छ । र हिंसा बढ्नुका कारण यहि हो भन्न चै सकिदैन । तर पनि सामाजिक, आर्थिक, मनोवैज्ञानिक कारणले घट्ना घट्छन् ।

अपराधीलाई नसमाउनु, कानूनी कठघरामा उभ्याउन नसक्नु, ढिलासुस्ती पनि हिंसालाई बल दिनु हो । नेपाल प्रहरी यसमा किन चुकिरहेको छ ?

अधिकांश घट्नाका पीडकलाई पक्रिन नेपाल प्रहरी सफल छ । केही घट्नाहरुमा तत्काल पक्राउ गर्न नसकिएला, तर कुनै न कुनै बेला पीडक पक्राउ परेको रेकर्ड हामीसँग छ ।

अनुसन्धान र पक्राउ गरेर कानुनी प्रक्रियामा लाने कुरामा नेपाल प्रहरीको रेकर्ड धेरै राम्रो छ । अहिले त झन् सुधार भएको अवस्था छ । पहिले पहिलेका पुराना केशहरुलाई पल्टाएर कानुनी दायरामा ल्याउने र पीडकलाई देश विदेशबाट पक्रिएर ल्याएको रेकर्डपनि नेपाल प्रहरीसँग छ ।
विभिन्न देश र यहि प्रान्तका अन्य प्रहरीसँग तुलना गर्दा पनि दोषीलाई कानुनी कठघरामा ल्याउन नेपाल प्रहरी सक्षम छ । अर्को भनेको अपराध नगर्नु नै ठूलो कुरा हो । महिला हिंसाका घट्नाहरु घरपरिवार र समाजमा नै घट्ने गर्छन्, । प्रहरी त सबै ठाउँमा पुगेको हुँदैन । त्यस्ता घट्नालाई पीडितले समयमै प्रहरी समक्ष ल्याउनुपर्ने देखिन्छ ।

रामेछाप लिखुकी १४ बर्षिया सुन्तली तामाङको बलात्कारपछि हत्या गर्ने श्याम राउतलाई ५ वर्षपछि मात्रै गत असारमा पक्रियो, उनको परिवारले छोरी गुमाउनुका साथै त्यो ५ बर्षमा कति पिडा सहनुपर्यो होला, त्यस्तै गत जेष्ठमा नुवाकोटकी शोभा राईलाई काठमाडौंमै आगो लगाएर मार्ने प्रयास गर्ने श्रीमानलाई अझै समातिएको छैन । यि प्रतिनिधि घटना मात्रै हुन्, ? प्रहरीले महिलालाई न्याय दिन किन अग्रसर नभएको होला ?

घट्ना घटेको कति समयपछि प्रहरीमा थाहा भयो भन्ने हुन्छ । अपराधका घट्नाहरु प्रहरीमा ढिलो आएकै कारण अपराधिहरु भाग्ने, उम्किने मौका पाउँछन्, । त्यो भन्दैमा कानुनी कठघरमा ल्याउन सकिदैन भन्न खोजेको होइन् ।

रामेछापको घट्नामा पाँच वर्षपछि नेपाल प्रहरीले ल्यायो भन्नुभयो । यसमा तत्काल घट्ना घटाउने व्यक्ति फरार भएपनि कानुनी कठघरमा ल्याउन प्रहरी सक्षम भएको छ । अपराधी कुनै न कुनै समय कानुनी कठघरामा आउँछ र ल्याएरै छाड्छौ ।

दवाव र प्रभावले पीडकलाई समात्दैनन्, भनिन्छ नि ? रोक्न के गर्नुभएको छ ?

दवाद दिन्छन् भन्ने एउटा पाटो हो । अपराध भनेको अपराध नै हो । अपराधी को, के भन्ने नै हुँदैन । अपराधका घट्नालाई अनुसन्धान गर्न प्रहरीपछि पर्छ भन्ने मलाई लाग्दैन । म पनि लामो समय फिल्डमा बसेर काम गरे । तर मलाई त्यस्तो महशुस भएन ।
कानुनी कारबाहीमा प्रहरीले कसैलाई काखा र कसैलाई पाखा गर्दैन । प्रहरीको नीति पनि यहि नै छ । त्यस्तो घट्ना छ, दवाव र प्रभावमा कारबाही हुन सकेको छैन भने हामीसँग ल्याउनुस् हामी कारबाही गर्छौ । दवाव र प्रभावमा पर्ने प्रहरी, कर्मचारीलाई पनि हामी कारबाही गर्छौ ।

महिला हिंसाका घटना बढी सम्वेदनशील हुन्छन्, पीडितलाई थप पिडा नदिने वातावरण कसरी मिलाउनु भएको छ ?

महिला हिंसाका घट्ना कसरी कम गर्ने भन्ने कुरा प्रहरीको मात्र होइन । कुनैपनि हिंसामा परेका महिलाले प्रहरीमा उजुरी अथवा रिपोटिङ गरेको खण्डमा उहाँलाई कसरी राख्ने भन्ने हुन्छ । विभिन्न किसिमका हिंसाहरु हुन्छन्, घरबाट छुट्याएर राख्ने कि ? प्रोटेक्टिङ होममा राख्ने कि ?, राखेपनि कति समय राख्ने भन्ने हुन्छ । काउन्सेलिङ गर्ने बाटोहरु पनि हुन्छ । नेपाल प्रहरीले पनि हिंसामा परेका महिलाहरुलाई काउन्सेलिङ गरेर राख्ने गरि छुटै महिला सेलको व्यवस्था गरि सकृय बनाएको छ । यसरी हिंसामा परेका महिलालाई थप पिडा नदिनका लागि वातावरण मिलाउन प्रहरी हरदम तयार छ ।

घटना घट्न नदिन र घटना भैहालेमा समयमै न्याय दिन कसले के भूमिका खेल्न जरुरी छ ?

रोकथाम गर्ने धेरै उपायहरु छन् । महिलाको विषयमा हजारौ एनजिओ, आइएनजिओहरुले काम गरि राखेका छन् । उहाँहरुले पनि रोकथाममा लाग्नुपर्यो । अहिले जनप्रतिनिधिहरुको दह्रो संयन्त्र खडा भएको छ । त्यहाँबाट घट्ना न्युनिकरण अवश्य हुन्छ । अबका दिनमा महिला हिंसा न्युनिकरण दु्रत गतिमा हुन्छ र अझ महिला हिंसा नै नहुने वातावरण बन्छ ।

महिलालाई न्याय दिन नेपाल प्रहरीले त्यस्तो कुनै संयन्त्र बनाएको छ ?

नेपाल प्रहरी महिला सेल भनेर धेरै अगाडि खडा भएको हो । ७५ वटै जिल्लामा महिला सेलहरु छन् । धेरै प्रहरी अधिकृतहरु तालिम प्राप्त छन् । महिला, बालबालिकाको पाटोका काउन्सिलिङ देखि केशलाई कसरी हेन्डल गर्ने, केशलाई अदालतसम्म कसरी लैजाने भन्ने त्यहाँ हुन्छ । त्यो भन्दैमा सबै काम गरेको छ त भन्दिन । यो निरन्तर हुने प्रक्रिया हो । यसबाहेक पनि हामीले धेरै निकायसँग समन्वय गरेर काम गरेका छौँ ।

    Comment Here!

Related NEWS
मुख्य खबर

काखमा बच्चा बोकेकी महिलामाथि प्रहरीद्वारा निर्घात कुटपिट(हेर्नुहोस् भिडियो)

बच्चा बोकेकी महिला हेमा श्रेष्ठ हुन् भने उनलाई कुटपिट गर्ने प्रहरी प्रभाग भैंसेपाटी ललितपुरका इन्स्पेक्टर

महिला टी–२० को फाइनल हेर्नेको संख्या ठूलो हुने

ललितपुर । महिला टी–२० विश्वकपको फाइनल हेर्न ठूलो सङ्ख्या दर्शक उपस्थित हुने भएका छन् ।

बालिका बलात्कार गर्ने पक्राउ

धनुषा । बालिका बलात्कार गरेको आरोपमा प्रहरीले नगराइन नगरपालिका ७ देवडिहाका २५ वर्षीय दिलसाज नदाफलाई

म ननभर्जिन केटी

–उन्नती चौधरी– छोरी मान्छेमा मात्रै खोजिने भर्जिनिटी भन्ने चिज छोरा मान्छेमा चाहिँ किन खोजिन्न होला

सुस्त मनस्थिति भएकी किशोरी बलात्कृत

बझाङ । जिल्लाको दुर्गाथलीमा सुस्त मनस्थिति भएकी किशोरी बलात्कृत भएकी छन् । किशोरी गर्भवती भएको

Read more
ताजा अपडेट
© 2015.All rights reserved by mahilakhabar.com
%d bloggers like this: