महिलालाई अगाडि नसारी काङ्ग्रेस बलियो हुँदैन : सुजाता कोइराला


प्रकाशित मिति :2015-11-20 14:29:52

नेतृ सुजाता कोइराला नेपाली काङ्ग्रेसको आगामी महाधिवेशनमा सभापति पदमा उम्मेदवार बन्ने सोचमा हुनुहुन्छ । नेपाली काङ्ग्रेस बलियो बनाउन समाजमा रहेका ५१ प्रतिशत महिलालाई उपयुक्त स्थान दिनुपर्छ भन्ने मान्यता राख्नुहुने नेतृ कोइरालाले महिला खबर डटकमका लागि अरुणा रायमाझीसँग गरेको कुराकानी ।

2 (2)

१३औँ महाधिवेशनका लागि नेपाली काङ्ग्रेसले विधान संशोधन गर्न लिखित सुझाव मागेको छ । तपाईंका सुझाव के–के छन् ?

नयाँ संविधानमा महिला, जनजाति, दलित, आदिवासी, मधेसीलगायतका वर्गका लागि छुट्याइएको आरक्षणको व्यवस्था पार्टीको विधानमा लेखिनुपर्छ । केन्द्रमा ३३ प्रतिशत र प्रदेशमा ४० प्रतिशत महिला सहभागिताको कुरा विधानमै किटान गरेर जानुपर्छ । अर्को, पार्टीमा क्रियाशीलभन्दा निष्क्रिय मानिसलाई सदस्यता वितरण रोकिनुपर्छ, जुन अहिले भइरहेको छ । काङ्ग्रेसको सदस्यता प्राप्त गर्न कम्तीमा पनि पाँचदेखि सात वर्षसम्म पार्टीमा योगदान पु-याएको हुनुपर्ने प्रावधान विधानमा उल्लेख हुनुपर्छ ।
आफू सुरक्षित हुने नाममा पार्टीनीति नै नबुझेकालाई सदस्यता वितरण गरिएको छ । यो सिद्धान्तविपरीत कुरा हो । यसले पार्टी बलियो होइन, कमजोर बनाउँछ । यहाँसम्म कि एउटै घरका सम्पूर्ण परिवार, जसले पार्टीमा योगदानै गरेको छैन त्यस्तालाई पनि सदस्यता दिइएको छ । यो बिलकुलै गलत हो । यी मेरा सुझाव हुन् ।

?

आरक्षणको व्यवस्था विधानमै हुन्छ कि हुँदैन ?

पछाडि पारिएको वर्गको विकासका लागि कम्तीमा पनि १५ वर्षसम्म पार्टीले आरक्षणको व्यवस्था गर्नुपर्छ । त्यसपछि त्यो वर्ग आफैँ अगाडि आउँछ ।

१३औँ महाधिवेशनले सङ्गठन र नेतृत्व परिवर्तन गर्ला ?

पार्टी अब पुरानो तरिकाले चल्दैन, नेतृत्व परिवर्तन हुनुपर्छ । परम्परावादी सोचले नयाँ पुस्तालाई समेट्न सकिँदैन । यो महाधिवेशनले युवा र नयाँ विचारसहितको नेतृत्व ल्याउनुपर्छ, जसले देश–विदेशको राजनीतिलाई समेत बुझेको छ । नेतृत्व अब नयाँ पुस्तामा हस्तान्तरण गर्नुपर्छ । जसले पार्टीको मात्र होइन, मुलुकको नेतृत्व गर्न सकोस् ।

सभापति पदमा तपाईंले उम्मेदवारी दिने कुरा साँचो हो ? जित्ने नै योजना छ कि अन्य पदका लागि बार्गेनिङ मात्रै हो ?

हो, उम्मेदवारी दिने सोचमा छु । पार्टी सभापति चलाउने क्षमता मसँग छ । मलाई पूर्ण विश्वास छ, म सभापतिमा उठेँ भने जित्छु नै । देशभरका साथीहरूसँग छलफल गरेर निर्णय लिन्छु । समय अझै बाँकी छ ।

तपाईंसँग काङ्ग्रेसलाई अगाडि लैजाने योजना के–के छन् ?

पार्टीभित्र शुद्धीकरण गर्ने, देश विकासको योजना तर्जुमा गर्ने, त्यसअनुसारको पार्टी संरचना निर्माण गर्ने रहेको छ । त्यसैगरी पार्टीलाई संस्थागत गर्ने, महिला, युवा, दलित, जनजाति र आदिवासीलाई अगाडि बढाउन आरक्षणको व्यवस्था गर्ने, नेतृत्व विकासका लागि प्रशिक्षण दिने र सशक्त बनाउने योजना छ । यी सबै काम गर्न पार्टीको नेतृत्व तहमा पुग्नैपर्छ । तल्लो तहमा बसेर पूरा गर्न सकिन्न ।

सभापतिमा उठ्न अहिलेको नेतृत्वपङ्क्तिले सहयोग गर्ला ?

उहाँहरूले अब पार्टीका लागि त्याग गर्नुपर्छ । विश्वास छ, मलाई सहयोग गर्नुहुन्छ । उहाँहरूसँग पनि छलफल गर्छु । वर्षौंदेखि मुख्य पदमा बसेर पार्टी हाँकेकाहरूसँग प्रतिस्पर्धा गर्ने आधार तयार गरेकी पनि छु ।

पदाधिकारी थप्ने वा नथप्ने विषयमा विवाद भइरहेको छ । यसमा तपार्इंको धारणा के हो ? पदाधिकारीमा महिलाका लागि कुनै आरक्षण छ–छैन ?

12279509_1054345121242663_1119927917_o

समयअनुसार पार्टी सङ्गठन परिवर्तन गरेर लैजानुपर्छ । धेरै थपेर काम छैन, तर उपसभापति र सहमहामन्त्री पदमा सङ्ख्या थप्दा पार्टीलाई हित नै हुन्छ । संघियता अनुसार नै पार्टीको संरचना बनाउनुपर्छ । त्यसो गर्दा पछाडि पारिएका वर्गले पनि नेतृत्वमा आउने मौका पाउँछन् । आरक्षणका लागि सहमहामन्त्री पद धेरै बनाउँदा पछाडि पारिएको वर्ग अगाडि आउने बाटो खुल्छ । माथिल्लो पदका लागि प्रतिस्पर्धा नै गर्नुपर्छ ।

आरक्षणको व्यवस्था भएन भने खुला प्रतिस्पर्धाबाट पदाधिकारीमा महिला आउने सम्भावना कति छ ?

खुला प्रतिस्पर्धाबाट महिला आउने सम्भावना निकै कम छ । मेरो मात्र कुरा गरेर भएन, सिङ्गो पार्टीभित्रको महिलाको कुरा हो । अहिलेलाई महिलाका लागि आरक्षणको व्यवस्था हुनुपर्छ । काङ्ग्रेसले महिलालाई कहिल्यै पनि अगाडि ल्याउनै चाहेन । पार्टीको नीति नै नभएको कारण काङ्ग्रेसजस्तो पुरानो पार्टीमा महिला पछि परेका हुन् । काङ्ग्रेसको तुलनामा एमाले र एमाओवादीमा केही फरक छ, तर पूर्णचाहिँ छैन ।

राजनीतिमा महिला सहभागिताका लागि तपाईंको पार्टीले गर्न नसकेका कुराहरू के–के हुन् ?

अहिलेसम्म नेपाली काङ्ग्रेसमा महिलालाई निर्णयक तहमा पुग्न दिइएकै छैन । पार्टीका महिला साथीहरू पनि बारम्बार यो कुरा उठाउनुहुन्छ । ५१ प्रतिशत जनसङ्ख्या भएका महिलालाई अगाडि बढाउँदा काङ्ग्रेस कमजोर हुँदैन भन्ने विचार नेतृत्वको दिमागमै घुसेको छैन । यति लामो इतिहास बोकेको पार्टीमा महिला अगाडि आउन नसक्नुको मुख्य कारण नेतृत्वको कमजोरी नै भन्नुपर्ला । पार्टीभित्र महिला अत्यन्तै खुम्चिएर बसेका छन् । पूरै बेवास्ता गरिएको छ ।  पार्टीले महिला, युवा, दलित, जनजाति र आदिवासीलाई कहिल्यै पनि अगाडि आउने गरी कार्यक्रम नै ल्याएन । नेतृत्वले जहिले पनि आफूकेन्द्रित योजना बनाउने र कसरी पदमा पुग्ने भन्दा अरू सोचेकै देखिँदैन ।

राजनीतिमा महिला सहभागिता बढ्न र टिक्न नसक्नुको मुख्य कारण के देख्नुभएको छ ?

महिला राजनीतिमा आउन नसक्नुमा सामाजिक, आर्थिक, सांस्कृतिक र धार्मिक कारणहरू छन् । पहिलो त पार्टीकै नीति हो । पार्टीले राजनीतिमा महिला टिकाइराख्नका लागि विशेष योजना नै बनाएनन् । इतिहास हेर्दा राजनीतिमा लाग्ने सम्पूर्ण ठेक्का पुरुषको जस्तो थियो । सामान्य परिवारका महिला घरबाट निस्किएर राजनीतिमा क्रियाशील हुन त्यति सजिलो थिएन । तर, अहिले पहिलाजस्तो अवस्था छैन । अहिले सशक्तीकरणका लागि लडिरहनुभएको छ ।

1 (2)

गाउँमा महिला स्वस्फुर्त रूपमा सङ्गठिन भएर विकास पनि गर्नुभएको छ । आफूले गरेको कामलाई सानो ठान्नुहुँदैन । घरको काम गरेकोमा महिलाले गर्व गर्नुपर्छ । अर्को कुरा महिलामा आत्मविश्वासको कमी छ । यसले राजनीतिमा क्रियाशील हुन समस्या आउँछ । महिला जबसम्म माथिल्लो निकायमा पुग्दैनन् तबसम्म कसैले कुरा सुन्दैन । माथि पुग्नका लागि एउटा महिलाले अर्को महिलालाई सहयोग गर्नैपर्छ । गिरिजाबाबुले जहिले पनि भन्नुहुन्थ्यो, ‘पार्टीमा महिलालाई अगाडि ल्याउनु है, होइन भने काङ्ग्रेस छोड्छन् ।’ त्यो कुरा राष्ट्रपतिको चुनावमा देखियो । विद्याजीलाई काङ्ग्रेसबाट पनि भोट गएका छन् ।

पार्टीको आन्तरिक किचलोको कारणले काङ्ग्रेसको हातबाट सत्ता गुम्यो ? त्यसको दोष कसलाई जान्छ ?

पार्टीले राजनीतिक गठबन्धनलाई छोड्नुहुँदैनथ्यो । राजनीतिक दलहरूबीच भएको सहमति तोड्नु नेतृत्वको धेरै ठूलो गल्ती हो । खासगरी देशमा नाकाबन्दी भइरहेको अवस्थामा गठबन्धन तोड्नु बिलकुलै गलत हो । हामीले भर्खरै संविधान बनाएका छौँ । त्यसलाई कार्यान्वयन गर्नु छ । सङ्घीयतामा देश जाँदै छ । त्यसका लागि कस्तो खाका बनाउने भन्ने मुख्य काम बाँकी नै छ । यो अवस्थामा दलहरू एकै ठाउँमा उभिएर जानुपर्दथ्यो । अरू स्थानीय चुनावमा आफ्नो–आफ्नो बाटो लाग्न सकिन्थ्यो नि । अब जे हुनु भयो, काङ्ग्रेस प्रतिपक्षमा बसे पनि देशको विकासका लागि राम्रो भूमिका निभाउनुपर्छ ।

तपाईं पार्टीको विदेश विभाग प्रमुख हो । नाकाबन्दी खुलाउनेबारेमा पार्टीको तहबाट कुनै पहल गर्नुभएको छ ?

त्यसका लागि मैले सार्वजनिक ठाउँदेखि सम्बन्धित निकायसम्म कुरा गरिरहेकी छु । यो नाकाबन्दीले कसैको पनि भलो गर्दैन । नेपाल अहिले जुन अवस्थाबाट गुज्रिएको छ त्यसले भारतलाई पनि राम्रो गरेको छैन । भारतको संसारभर विरोध हुन थालेको छ । संविधानको विरोध गरेर नाकाबन्दी गर्नु बिलकुलै गलत कुरा हो । यसले गर्दा नेपाल–भारतबीचको सम्बन्ध धुमिलिन पुगेको छ । खासगरी नयाँ पुस्तामा भारतप्रति नकारात्मक दृष्टिकोण पैदा गरेको छ । जुन कुरा धेरै समयसम्म रहनेछ । बिग्रिएको सम्बन्ध सुधार्न धेरै मिहिनेत गर्नुपर्छ ।
भारतबाट नभए हामीले जहाँबाट पनि सहयोग लिनुपर्छ । सरकारले त्यो कुरा अगाडि बढाएको पनि छ । त्यसमा नेपाली काङ्ग्रेसले पूर्ण रूपमा सहयोग गर्नुपर्छ ।

3 (2)

साँच्ची ! तपाईंले भूकम्पपीडितलाई घर बनाइदिन्छु भन्नुभएको थियो । त्यो कहाँ पुग्यो ?

घर मात्र होइन, गाउँ नै बनाउने योजना छ । केही सरकारी प्रक्रिया पूरा गर्नुपर्ने भएकाले ढिलाइ भइरहेको छ । त्यो छिट्टै हुन्छ होला ।

प्रकाशित मिति २०७२ मंसिर ४ गते शुक्रवार 

    Comment Here!

Related NEWS
मुख्य खबर

छोरीभन्दा छोराको चाहना बढ्दो

-महिला खबर- छोरीभन्दा छोराको चाहना बढेको संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय जनसङ्ख्या कोष (यूएनएफपीए) ले जारी गरेको विश्व जनसंख्या

आमाको सम्झनामा पत्रकारलाई स्वास्थ्य सामग्री

-महिला खबर- ललितपुर । नेपाली कांग्रेसका युवा नेता तथा समाजसेवी क्षितिज भण्डारीले आमाको सम्झनामा कैलालीका

नागरिकता ऐन संशोधन गर्ने विधेयक छिटो पारित गर्न नागरिक समाजको माग

नेपाली महिला र नेपाली पुरुषवीच समान नागरिकता अधिकारको सुनिश्चित गर्न अविलम्ब संविधान संशोधन प्रकृयाको थालनी

जसले नयाँ जीवन पाए

–उन्नती चौधरी– सेफ हाउसमा आउने हिंसा प्रभावित महिलाहरू मध्ये पाँच प्रतिशत महिलाहरू पनि छैनन्, जसलाई मनोसामाजिक

सुस्मिताको ससुराबाट बलात्कार पछि परिवारले हत्या गरेको प्रहरी खुलासा

हत्या आरोपमा ससुरा, सासू, नन्द र आमाजू सार्वजनिक ।

Read more
ताजा अपडेट
© 2015.All rights reserved by mahilakhabar.com
%d bloggers like this: