देशैभरका किसान महिलाहरूले भने ‘भूमिमा संयुक्त लालपुर्जा हुनुपर्छ’


प्रकाशित मिति :2017-12-25 14:46:29

–नन्दा थापा–

काठमाडौं । महिला मैत्री किसान औजार, भूमिमा संयुक्त लालपुर्जा बनाउँन माग गर्दै किसान महिलाहरूको चितवनमा सम्पन्न राष्ट्रिय सम्मेलनले ११ बुँदे घोषणा पत्र जारी गरेको छ ।

देशैभरका महिला किसानहरूको सहभागितामा भएको सम्मेलनले स्थानीय तहबाटै आत्म सम्मानसहितको मर्यादित जीवनयापनका लागि भूमि अधिकारको ग्यारेन्टि गर्न आग्रह गरेको छ ।

सम्मेलनको उद्घाटन शत्र ।

यस्तो छ राष्ट्रिय महिला किसान सम्मेलन २०७४ को मागपत्रः

नेपालमा हामी गरीव, भूमिहिन र साना किसानहरू वास्तबिक खाद्य उत्पादक हौं । तर हामी भूमिहीन तथा साना किसानहरूसँग खेतीका लागि प्रयाप्त जमिन नहुनु, भएको जमिनमा पनि कम उत्पादन हुनु, भिरालो, पाखोर खोरिया जग्गा मात्र भएकोले मेहनत अनुसारको उत्पादन हुन सकिरहेको छैन । सरकारले कृषिका लागि दिने प्राविधिक सेवा, सुबिधा, बजेट र अनुदानहरूबाट बढि जग्गा हुने र ठूला किसानहरूले नै फाईदा लिईरहेका छन् । कृषि कर्म निर्वाहमुखी मात्रै बनिरहेकोे छ । त्यसैले गरीव, साना किसानको परिवारबाट युवाहरू बर्षेनी विदेश गईरहेका छन् । कृषिमा महिलाको भूमिका बढ्दै गईरहेको छ । तर तीनै महिला किसानहरू भूमिको अधिकार, पहिचान र सेवा सुबिधाबाट वञ्चित छन् । भूमिहीन, साना र महिला किसानहरूले सरकारले प्रदान गर्ने वीउ, मल, औजार, प्रविधि, तालीम, अनुदान, ऋण र जोखिम घटाउने विमा जस्ता कार्यक्रमबाट अत्यन्त थोरै लाभ लिन पाएका छौ ।

हामीले उत्पादन गरेको बस्तुको विक्रि वितरण गर्न व्यवस्थित बजारको अभाव छ । भएका बजारहरूमा पनि विचौलियाहरूले गर्दा उत्पादनको सहि मूल्य पाउन सकेका छैनन् । कृषिकै श्रम गरेर जीवन चलाईरहनेहरूले भने जस्तो ज्याला पाउँदैनन् । अझ महिला किसानहरूले न्यून ज्यालामा ? म गरिरहेका छन् ।

जलवायु परिवर्तनको असरले खेतीबालीमा रोग किरा र मिचाह जातीका झारहरूले गर्दा उत्पादन घट्दै गैरहेको छ । किसानहरू यसबाट बच्न पर्याप्त प्राविधीक ज्ञान विना खेतीपातीमा जथाभावी विषादी हाल्न विवश छन् । यसले भविश्यमा मानव स्वास्थ्यमा गम्भिर समस्या ल्याउने देखिन्छ ।

प्राकृतिक प्रकोपले गर्दा भिरालो, खोला, नदीको छेउको जग्गामा लगाएको बाली बर्षेनी नाश गरिरहेको छ । एकातिर उनीहरू बसिरहेको बास उच्च जोखिममा छ, अर्कोतिर लगाएको बालीको क्षतिपूर्ति नपाउँदा उनीहरूको जीवन संकटपूर्ण छ । वन र निकुञ्जको आसपासमा बसेका सिमान्त किसानहरू जंगली जनावरहरूको भौतिक आक्रमणमा पर्नुका साथै लगाएको बालीनाली नष्ट हुने गर्दछ ।

सरकारले दिर्घकालीन कृषि रणनिति ल्याएको छ । किसानलाई बर्गिकरण गरि सोहि अनुरुपको सुविधा दिने रणनितीमा उल्लेख छ । कृषिक्षेत्रलाई समाबेशि गराई महिलाको कृषि उत्पादनका श्रोतहरूमा महिलाहरूको पहुँच बढाउने, कृषि उत्पादन सम्बन्धी ज्ञान सिप र प्रविधि महिलामैत्री बनाउने लगाएतका विषय रणनीतिले समेटेको छ । भर्खरै प्रदेश र केन्द्रको निर्वाचन सम्पन्न भएको छ । अझ महत्वपुर्ण अवसर भनेको हरेक गाँउ र नगरमा स्थानीय सरकार गठन भएको छ । विगतमा जिल्ला कृषि विकास कार्यालयले प्रदान गर्ने सेवा सुविधाहरू गाउँपालीका र नगरपालिकाहरूमा पुग्दैछ । कृषि, भूमि र प्राकृतिक श्रोत व्यवस्थापनको नीति, कार्यक्रम र योजना कस्तो बनाउने भन्ने अधिकार गाँउ र नगर सरकारलाई छ । लेखिएको अधिकार त्यत्तिकै महिला किसान सामु पुग्ने होईन । यसका लागि महिला किसानहरू स्थानीय सरकारको काम, कर्तव्य र अधिकार प्रति जागरुक हुन, जिम्मेवारीप्रति सचेत हुन नीतिगत र आगामी भूमिकाको बिषयमा छलफल गर्ने र मुद्धाहरूमा सम्बन्धित निकायमा पु¥याउने उद्धेश्यका साथ ७ वटै प्रदेशका ३० जिल्लाबाट ७५ जना महिला किसानहरूको सहभागितामाराष्ट्रिय महिला सम्मेलन चितवनको ठिमूरामा सम्पन्न भयो । सम्मेलनले निम्न बिषयलाई घोषणापत्र मार्फत उजागर गरेको छ ।

तपशील

– स्थानीय तहमा बजेट बिनियोजन गर्दा कृषिक्षेत्रमा २५ प्रतिशत बजेट विनियोजन गर्नुपर्नेछ । विनियोजन गरिएको बजेटलाई भूमिही, साना र महिला किसानहरूलाई पहिलो प्राथामिकता दिनुपर्नेछ ।
– महिलाका कार्यबोझ घटाउन र थोरै समयमा धेरै उत्पादन गर्ने महिलामैत्री कृषि औजारहरू (मकै छोडाउने मेसिन, धान, गहुँ र कोदो चुट्ने मेसिन, हाते ट्याक्टर) महिला कृषि समुह र कृषि सहकारीहरू मार्फत उपलब्ध गराउनु पर्नेछ ।
– महिला किसानको समुह र सहकारीलाई व्यबासायिक र कृषिमा उद्यमशील बनाउन व्यवसायिक सिप विकास तथा बजारीकरण तालिम, लेखा व्यवस्थापन तालीम, जैविक मल विकास, भकारो सुधार र वीउ सुरक्षा तालिम उपलब्ध गराउनुपर्नेछ ।
– केन्द्र, प्रादेशिक र स्थानीय सरकार, संघसंस्था र व्यक्तिको स्वामित्वमा रहेको जग्गालाई बाँझो राख्ने कामलाई दण्डित गरिनुपर्दछ । यस्तो जग्गामा महिला किसानहरूलाई सामुहिक खेती गर्न सहजरुपले (शून्य भाडा दरमा) जग्गा उपलब्ध गराउनु पर्ने ।
– भूमिमा महिला अधिकार सुनिश्चित गर्नका लागि एकल या सयुक्तपुर्जा अभियानलाई स्थानीय तहले अनिवार्यरुपमा आफ्नो बजेट तथा कार्यक्रम मार्फत अगाडि बढाउन बिशेष प्रथामिकता दिनुपर्नेछ ।
– कृषि पेशातर्फ आकर्षण बढाउँदै सम्मानजनक बनाउन र आमजनताको पहुँचमा हुनेगरी माध्यामिक तहको पाठ्यक्रममा कृषि शिक्षालाई अनिवार्य सञ्चालन गरिनुपर्नेछ । साथै गरिब र जेहन्दार छात्राहरूलाई कृषि र पशु प्राविधिक अध्यनका लागि विशेष छात्रबृत्ति प्रदान गरिनुपर्दछ ।
– महिला किसान र उनिहरूको संगठनको व्यवसायिक र व्यवस्थापकिय क्षमता विकासका लागि नीति र कार्यक्रम सहित पर्याप्त लगानी गर्नुपर्नेछ ।
– किसानहरूले गरेको उत्पादन सहकारी मार्फत गाउँमै संंकलन गर्ने र बजारसम्म पु¥याउनका लागि बिशेष सहयोग एवं प्रात्साहन गर्नुपर्नेछ ।
– स्थानीय तहको योजना तर्जुमा, भेला र कृषिसेवा सम्बन्धी आवश्यक सुचना प्रदान गर्दा सार्वजनिक सुचनाका साधनहरू जस्तै माईकिङ्क, मोवाईल एसएमएस र एफएम प्रसारणको समेत व्यवस्था गर्नुपर्नेछ ।
– कृषि कार्यालयबाट दिइने सेवासुविधाको पारदर्शिताको लागि सम्बन्धित कार्यालयमा नागरिक वडा पत्र राख्ने र सो को प्रतिलिपी हरेक किसानको हातमा पुर्याउनु पर्नेछ ।
– कृषि सेवाकालागि नियुक्त गरिने ग्रामीण कृषि र पशु सेवा कार्यकर्ता नियुक्त गर्दा स्थानीय दक्ष महिला प्राविधिकहरूलाई प्राथमिकता दिनुपर्नेछ ।

प्रतिवद्धताहरू

– स्थानीय तह संचालन कार्यविधि २०७४ अनुसार कृषि, भूमिमा भएका अधिकारहरूको बारेमा महिला किसान समुह र सहकारीहरूलाई ज्ञान हस्तान्तण गर्ने र आवश्यक सहजीकरण गर्नेछौं ।
– स्थानीय सरकारलाई बलियो, पारदर्शी र जवाफदेही बनाउन स्थानीय सरकारसंग निरन्तर सहयोग, समन्वय र हातेमालो गर्नेछौं ।
– स्थानीय निकायको योजना तर्जुमा प्रक्रियामा महिला किसानको सहभागिता र हक सुनिश्चित गर्न वार्ड तहदेखि योजना निर्माण प्रक्रियामा सक्रिय सहभागी हुनेछौं । साथै समुदाय तहबाट कृषि सुधारका योजना बनाई त्यसमा लगानी गर्न गाउँपालीका÷नगरपालिका जनप्रतिनिधिसंग हातेमालो गर्नेछौं ।
– कृषि पेशालाई मर्यादीत र आत्मनिर्भर बनाउन आफ्नो सक्रियतालाई सधैं कायम राख्नेछौं । राज्यबाट प्रदान गरिने सेवा सुविधाका बारेमा जानकारी लिई ग्रामीण महिला किसानसम्म पुर्याउनेछौं ।
– जैविक खेतीको प्रवद्धन, स्थानीय विउ संरक्षण गर्दै बाँझो जग्गाको उपयोग गर्नेछौं । भूमि र कृषि सम्बन्धि संगठनहरूलाई बलियो र ज्ञानमा आधारित बनाउने छौं । महिलाहरूलाई कृषि पेशामा आउन उत्प्रेरित गर्नेर्छौं ।
– कृषियोग्य जमिनको खण्डिकरण रोक्न प्रभावकारी भूमिका खेल्नेछौं ।

    Comment Here!

Related NEWS
मुख्य खबर

श्रीमती र छोरीहरुले दिए डा. देवकोटालाई दागबत्ती

-महिला खबर- डा. देवकोटाको पार्थिव शरीरमा श्रीमती डा. मधु दीक्षित देवकोटा, छोरीहरु मेधा, बसुधा र मञ्जरीले

तेजाब छर्कने प्रहरी धरौटीमा छुटे

–महिला खबर– ललितपुर । चितवनको भरतपुर महानगरपालिकामा बसोबास गर्दै आएकी महिलालाई तेजाब छर्किएर घाइते बनाउने ट्राफिक

प्रहरी र निजामती सेवामा ५० प्रतिशत महिला

–महिला खबर– ललितपुर । प्रदेश नम्बर २ ले आफ्नो प्रदेशमा प्रहरी भर्ना गर्दा ५० प्रतिशत

देशमा शान्ति आएकै छैनः मन्दिरा शर्मा, अधिकारकर्मी

–महिला खबर संवाद– न्यायका लागि कानुनी लडाइँ लड्न चाहने महिलाको उजुरी लेखेर मुद्दा लड्ने काम पनि

महिला उद्यमशिलता विकास कोषको रकम बढाउ : उद्यमी महिला

-महिला खबर- ‘७७ जिल्लामा उद्यमी महिलालाई २ लाख ५० हजारका दरले मात्रै वितरण गर्दा पनि २७

Read more
© 2015.All rights reserved by mahilakhabar.com
%d bloggers like this: